Formy naprawienia szkody

Zgodnie z art. 363 kodeksu cywilnego naprawienie szkody może polegać albo na przywróceniu stanu poprzedniego, albo na zapłacie odpowiedniej sumy pieniężnej.

Strona uprawniona do wyboru formy:

W pierwszej kolejności wybór sposobu naprawienia szkody należy do poszkodowanego. W przypadku, gdy poszkodowany zaniechał wyboru, dłużnik uprawniony jest do wyznaczenia poszkodowanemu (tj. wierzycielowi) odpowiedniego terminu do dokonania wyboru. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego  terminu prawo wyboru przechodzi na dłużnika.

Forma naprawienia szkody:

Poszkodowanemu co do zasady przysługuje swobodny wybór formy naprawienia szkody. Zasada ta zostaje ograniczona w dwóch przypadkach, w których roszczenie poszkodowanego ogranicza się wyłącznie do świadczenia w pieniądzu:

a) gdy przywrócenie stanu poprzedniego jest niemożliwe (w szczególności w przypadku szkód na osobie albo zniszczenia rzeczy oznaczonej co do tożsamości),

b) gdy przywrócenie stanu poprzedniego pociągałoby za sobą dla dłużnika nadmierne trudności lub koszty.

Sposób wyboru:

Wybór sposobu naprawienia szkody następuje poprzez złożenie oświadczenia woli, które staje się skuteczne z chwilą gdy doszło do drugiej strony w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią. W literaturze przedmiotu wskazuje się także, iż złożone oświadczenie woli o wyborze formy naprawienia szkody nie może być zmienione ani cofnięte  bez zgody adresata.

Restytucja naturalna:

Restytucja naturalna (tj. przywrócenie stanu poprzedniego) co do zasady oznacza doprowadzenie interesów poszkodowanego do stanu, w jakim znajdowały się przed wyrządzeniem szkody. Obejmuje ona w szczególności:

a) przywrócenie poprzedniego stanu faktycznego (np. naprawienie uszkodzonego przedmiotu),

b) przywrócenie poprzedniego stanu prawnego (np. zwolnienie z długu).

W tym miejscu warto podkreślić, iż możliwe są sytuacje, w których naprawa rzeczy nie doprowadziła do pełnego przywrócenia stanu poprzedniego. W takich przypadkach dopuszczona jest możliwość wyrównania szkody przez przyznanie poszkodowanemu uzupełniającego odszkodowania pieniężnego.

Odszkodowanie pieniężne:

W doktrynie dosyć powszechnie podkreśla się, iż najbardziej korzystnym dla poszkodowanego sposobem naprawienia szkody jest zapłata odpowiedniej sumy pieniężnej. W nawiązaniu do powyższego warto zauważyć, iż w przypadku odszkodowania pieniężnego osoba odpowiedzialna za szkodę nie może w żaden sposób ingerować w sposób przeznaczenia  kwoty – to jest nie może żądać zwrotu uiszczonej kwoty w sytuacji przeznaczenia jej na inny cel niż pokrycie uszczerbku.

Grzegorz Czaja

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>