Administracja trzeciego sektora 

Zadania publiczne związane z zaspokajaniem potrzeb społecznych organy administracyjne mogą realizować przy współudziale podmiotów niepublicznych. Szczególnie widoczna jest powyższa współpraca w przypadku realizacji polityki społecznej rozumianej jako działalność państwa, samorządów i organizacji pozarządowych, w celu poprawienia materialnego w wyrównania szans życiowych najsłabszych pod względem ekonomicznym i socjalnym.

Sposobem realizacji celów i wartości polityki społecznej jest współpraca międzysektorowa, której celem jest pełniejsza realizacja zadań publicznych. Konieczność prowadzenia współpracy międzysektorowej wynika z wzrostu i różnorodności zadań publicznych, przez co organy administracji publicznej nie są w stanie ich wypełniać w sposób prawidłowy i samodzielny. Tym samym, współpraca międzysektorowa przejawia się jako alternatywny sposób zaspakajania zbiorowych potrzeb społeczeństwa. W rezultacie następuje podział:

- administracja publiczna powinna koncentrować się na planowaniu i zagwarantowaniu dostępności usług społecznych

-podmioty niepubliczne, a zatem także i organizacje pozarządowe zająć się powinny ich realizacją.

Organizacje pozarządowe działają zatem także w celu realizacji niektórych zadań publicznych. Niemniej jednak organizacja pozarządowa nie może podejmować działań w zakresie przewidzianym jako wyłączna domena państwa i jego organów. Możliwość powierzenia funkcji publicznych organizacjom pozarządowym, które to nalezą do kompetencji publicznoprawnych w administracji wykonywanych w przeważającej mierze przez organy administracji publicznej, możliwość powyższego powierzenia została przewidziana w:

- ust. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie z 2003

- ust. o pomocy społecznej z 2004

Ustawa o działalności pożytku publicznego określa formy instytucjonalnego dialogu społecznego. Natomiast administracja samorządowa jest wręcz odpowiedzialna za stan aktywności społecznej oraz za zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców.

Powyższa ustawa wprowadziła obowiązek współpracy administracji publicznej z podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego. Administracja pub. została zobowiązana tylko generalnie do współpracy, niemniej jednak nie musi współpracować we wszystkich formach. Została zatem wyłączona wcześniejsza uznaniowość władzy przy rozdzielaniu środków publicznych. Współpraca została określona według właściwości A. przedmiotowej B. terytorialnej. Współpraca została także ograniczona do organizacji pozarządowych i podmiotów z nimi zrównanymi, które:

  1. prowadzą faktycznie działalność pożytku publicznego

  2. wykazały wolę takiej współpracy.

Współpraca odbywa się na podstawie zasad (nie wszystkie z tych zasad zostały w sposób widoczny wyartykułowane w regulacjach udppiw:

1. pomocniczości – poprzez wpieranie i realizacje zadań

Natomiast najważniejszą zasadą jest zasada konstytucyjna – pomocniczości, znajdująca swoje odzwierciedlenie w:

- sferze rozdziału kompetencji podmiotu prawa publicznego

- sposobie realizacji zadań publicznych

Tym samym , w przypadku gdy zadanie może być efektywniej wykonywane przez organizację pozarządową, ona powinna je wykonać, a org. adm pub powinien ją wspierać. Jednocześnie uwzględniona jest kwestia pomocniczości horyzontalnej w zakresie stylu działań org. adm pub oraz organizacji pozarządowych.

2. suwerenności stron – umowa na realizację zadania publicznego. Zasada ta służy realizacji zasady pomocniczości, subsydiarności. Oznacza ona także uznanie prawa do samodzielnego definiowania i rozwiązywania problemów wspólnot. Partnerzy mają w zakresie współpracy prawo do wyboru: sposobu, metod, czasu i miejsca realizacji, gdyż na nich ciąży odpowiedzialność za efekty realizacji zadnia. Powyższa zasada zaczyna obowiązywać już na etapie określania programów współpracy

3. partnerstwa – wskazuje na możliwość wystąpienia organizacji pożytku publicznego z inicjatywą realizacji zadania. Organizacje pozarządowe mają prawo identyfikować i definiować problemy oraz określać sposoby wykonywania zadań.

4. efektywności – tryb konkursu jako forma wyboru najlepszej oferty, inny tryb może zostać uwzględniony, jeżeli dane zadanie publiczne można realizować efektywnie. Organizacje pozarządowe samodzielnie dokonują najefektywniejszego swoim zdaniem sposobu wykorzystywania środków publicznych, przy przestrzeganiu zasady konkurencji.

5. uczciwej konkurencji – konkurowanie w ramach konkursów oferta na realizację zadań przez organizację pozarządową z jednostkami organizacyjnymi podległymi adm. pub. lub przez nią nadzorowanymi. Partnerzy współpracy powinni być rzetelni i uczciwi. Decyzje powinny być obiektywne, a procedury przejrzyste.

6. jawności – wskazuje na formę ogłoszenia konkursu ofert, kontrola i ocena realizacji zadania. Org adm pub udostępnia organizacjom pozarządowym informacje o zamiarach, celach i środkach przeznaczonych na realizację zadań publicznych.

 Program współpracy międzysektorowej stanowi niezbędny instrument realizacji powyższych zasad (art. 5 ust. 3 udppiw) W przypadku jst istnieje obligatoryjność jego uchwalenia - programu współpracy z organizacjami pozarządowymi. Ustawa nie zawiera jednak wskazówek co do metodologii jego powstania, konstrukcji czy też stopnia jego szczegółowości.

AT Pozostałe formy zostały określone w art. 5 udppiw

- wyżej wskazany katalog form współpracy jest otwarty. Można zatem wymienić także inne formy, takie jak współpraca z mediami, rozpowszechnianie formacji. Niemniej jednak org adm pub nie mają obowiązku wypełniać wszystkich powyższych form współpracy.

Organizacja pozarządowa może wykonywać zadanie publiczne w dwóch formach

- powierzania

- wspierania

Powierzenie lub wspieranie odbywa się po uprzednim przeprowadzeniu otwartego konkursu ofert. Niemniej jednak organizacje pozarządowe już z własnej inicjatywy mogą złożyć swoją ofertę.

W przypadku przyjęcia przez organizację pozarządową zlecenienia realizacji zadnia publicznego następuje zobowiązanie do wykonania zadania z zakresie i na zasadach określonych w umowie zawartej z adm. pub. Nadto w umowie org. adm pub zobowiązuje się od przekazania dotacji jako środków finansowych na realizację danego zadania.

Nadto organy te dokonują kontroli i oceny realizacji zadania, pod względem prawidłowości efektywności, rzetelności oraz jakości wykonania zadania , prawidłowości wykorzystania dotacji, sposobu prowadzenia dokumentacji.

Mankamentami polskiego modelu współpracy międzysektorowej jest marginalizowanie niewielkich organizacji pozarządowych.

Angelika Marszałek

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>