Samokontrola organu administracyjnego w ramach postępowania odwoławczego

Składająca odwołanie strona postępowania administracyjnego nie zawsze ma świadomość, że jej sprawa może zostać zakończona już przed tym samym organem. Do sytuacji takiej dochodzi, w przypadku zastosowania specyficznej instytucji procedury administracyjnej, która stanowi wyjątek od zasady związania decyzją podmiotu ją wydającego. Jej wdrożenie do omawianego postępowania pozwala w niektórych przypadkach na sprawniejsze rozstrzygnięcie sprawy.

Postępowanie przez organem I instancji

Odwołanie w postępowaniu administracyjnym wnosi się co do zasady w terminie 14 dni od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Poprzez skorzystanie z przedmiotowego środka zaskarżenia zostaje wszczęte postępowanie odwoławcze, które początkowy toczy się przed organem I instancji. Zgodnie z art. 131 k.p.a. o wniesieniu odwołania organ administracji publicznej, który wydał decyzję, zawiadomi strony. Nadto podmiot ten jest zobowiązany zbadać stan sprawy przez pryzmat jego uprawnienia do wdrożenia specyficznego trybu weryfikacji decyzji, zwanego trybem samokontroli.

Przesłanki podjęcia samokontroli

Główną przesłanką skorzystania przez organ administracji z instytucji samokontroli jest uznanie, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Należy jednak wyraźnie stwierdzić, iż art. 132 k.p.a. nie uprawnia organu I instancji jedynie do częściowego przychylenia się do wniesionego środka zaskarżenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 1982 r., sygn. akt: II SA 1428/82).  Drugim z warunków umożliwiających podjęcie rozstrzygnięcia w trybie samokontroli jest wystąpienie jednej z dwóch poniższych sytuacji: 1) odwołanie wniosły wszystkie strony, 2) odwołanie wniosła przynajmniej jedna ze stron postępowania, a pozostałe wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji.

Zasada dwuinstancyjności postępowania a instytucja samokontroli

Zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Istota tej zasady sprowadza się do stwierdzenia, że decyzja administracyjna wydana przez organ pierwszej instancji podlega weryfikacji instancyjnej stosowanej na wniosek przez organ wyższego stopnia.  W związku z tym, że w przypadku zastosowania omawianej instytucji dochodzi do ponownego rozstrzygnięcia sprawy przez ten sam podmiot, należy uznać, iż dopuszczalnym, ze względu na przytoczony przepis, jest złożenie odwołania od decyzji wydanej w trybie samokontroli. Dlatego, też przepis art. 132 § 3 k.p.a. stanowi zbędne interfluum.

Marcin Rudnicki

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>