Czym jest tytuł wykonawczy?

Artykuł 777 Kodeksu Postępowania Cywilnego wymienia enumeratywnie rodzaje tytułów egzekucyjnych. Jednak aby dobrze zrozumieć tą tematykę należy na początku przytoczyć kilka uwag dotyczących tytułu wykonawczego w ogólności. Definicja tytułu wykonalności zawarta jest w artykule 776 k.p.c., który wyjaśnia, że podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Poniższy artykuł ma na celu przybliżyć czytelnikowi instytucję tytułu wykonawczego.

Cechy tytułu wykonawczego

Po pierwsze należy bezsprzecznie stwierdzić, że bez względu na rodzaj egzekucji, jej przedmiot lub właściwość organu egzekucyjnego podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej. Tytuł egzekucyjny to nic innego jak dokument urzędowy stwierdzający istnienie i zakres nadającego się do egzekucji roszczenia wierzyciela i jednocześnie istnienie oraz zakres obowiązku prawnego dłużnika. Jak wspomniano wyżej tytuł wykonawczy to nic innego jak tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Należałoby w takim razie wyjaśnić czym jest klauzula wykonalności. A mianowicie jest to akt sądowy, w którym sąd sta wiedza, że tytuł egzekucyjny przedstawiony przez wierzyciela nadaje się do wykonania i że przeprowadzenie egzekucji jest dopuszczalne, nakazuje również wszystkim urzędom i osobom zainteresowanym wykonanie tytułu egzekucyjnego. Warto nadmienić, że tytułem wykonawczym jest jedynie oryginał dokumentu. Co więcej według stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 12.06.1996 r., sygn. III CZP 61/96 „Egzekucja wszczęta w wyniku wniosku, do którego nie dołączono tytułu wykonawczego jest egzekucją pozbawioną podstaw, niemniej jednak podjęte w jej trakcie czynności pozostają w mocy i zachowują skuteczność aż do chwili prawomocnego umorzenia postępowania egzekucyjnego.” Należy jeszcze nadmienić, że w trakcie wykonywania wyroku organ zobowiązany jest do jego ścisłej wykładni, niedopuszczalne jest dokonywanie interpretacji, która wychodzi poza ramy wyroku, albo tym bardziej jest z nim sprzeczna. Jeżeli ustawa dopuszcza taką ewentualność podstawą egzekucji może być również dokument, który nie jest zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Przykładowo można wskazać: prawomocne postanowienie komornika w przedmiocie kosztów egzekucji, na podstawie art. 7701 k.p.c. lub prawomocne postanowienie sądu lub komornika o ukaraniu grzywna, na podstawie art. 1053 § 1 k.p.c., albo orzeczenie sądów administracyjnych co do kosztów i grzywien, które podlegają egzekucji sądowej na podstawie art. 220 PrPostAdm.

Ciekawe przypadki z praktyki

Bank, udzielający kredytu stawiając go w stan wymagalności dokonuje jednostronnej czynności prawnej banku, która ma moc tytułu wykonawczego. W bankowym tytule egzekucyjnym konieczne jest oznaczenie wysokości i terminów płatności wszelkich odsetek, których dotyczy prowadzona egzekucja. Sąd Najwyższy badając sprawę bankowych tytułów wykonawczych stwierdził w uchwale z dnia 11.04.2000 r., sygn. III CZP 42/99, że „do oznaczenia w bankowym tytule egzekucyjnym czynności bankowej z której wynika dochodzone roszczenie, nie jest konieczne wyszczególnienie zleceń posiadacza rachunku bankowego, których wykonanie doprowadziło do powstania roszczenia, wystarczy wskazanie rachunku bankowego dłużnika.”

Ugoda jak i inny tytuł egzekucyjny, który wymienia wiele obowiązków dłużnika, może stać się tytułem wykonawczym, tylko co do tych obowiązków, które nadają się do egzekucji. Warto również zauważyć, że jeżeli sąd w tytule egzekucyjnym zobowiązał dłużnika do określonego świadczenia, a w razie jego niewykonania w określonym terminie do spełnienia innego świadczenia to nadając takiemu tytułowi klauzulę wykonalności nie można jej nadać zarówno co do świadczenia głównego jak i tego ewentualnego. Klauzula może być nadana najpierw co do świadczenia głównego, a co do ewentualnego świadczenia dopiero po ustaleniu nieściągalności tego pierwszego.

Kolejnym ciekawym przypadkiem nadania klauzuli wykonalności jest wyrok sądu uwzględniający powództwo o przywrócenie stanu posiadania. W takim wyroku sąd zobowiązany jest do określenia sposobu przywrócenia, jest to tzw. zamieszczenie odpowiednich dyspozycji, które doprowadzą do wykonania. Jednak niezamieszczenie ich nie jest podstawą do tego by komornik odmówił wszczęcia egzekucji przeciwko dłużnikowi.

Natalia Słomowska

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>