Nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności

W pewnych przypadkach przed uprawomocnieniem się wyroku sąd nadaje mu rygor natychmiastowej wykonalności, który jest podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Warto wiedzieć w jakich sytuacjach dochodzi do tej sytuacji.

Istota rygoru natychmiastowej wykonalności polega na tym, że wyrok któremu został nadany tan rygor, mimo jego nieprawomocności, stanowi tytuł egzekucyjny i może być podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego po nadaniu mu przez sąd klauzuli natychmiastowej wykonalności.

Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności może nastąpić obligatoryjnie z urzędu, fakultatywnie z urzędu oraz na wniosek. Sytuacje, kiedy wyrok opatrywany jest rygorem natychmiastowej wykonalności wskazane są w art. 333 k.p.c.

W myśl § 1 tegoż artykułu nadanie następuje z urzędu, w sytuacji, gdy sąd (obligatoryjnie w urzędu):

1. Zasądza alimenty – co do rat płatnych po dniu wniesienia powództwa, natomiast co do rat płatnych przed wniesieniem powództwa za okres nie dłuższy niż 3 miesiące;

2. Zasądza roszczenie uznane przez pozwanego - uznanie roszczenia stanowi akt dyspozycyjny pozwanego, który może być dokonany w formie pisemnej lub ustnie do protokołu. Uznanie powództwa zawiera oświadczenie wiedzy i woli strony pozwanej, ponieważ przyznaje ona istnienie faktów, na których zasadza się podstawa powództwa cywilnego. Strona ta godzi się również na wydanie przez sąd wyroku uwzględniającego żądanie strony przeciwnej. Dopuszczalne jest również częściowe uznanie powództwa. Sąd tym aktem jest związany, chyba, że jest ono sprzeczne z prawem lub z zasadami współżycia społecznego, albo zmierza do obejścia prawa;

3. Wyrok uwzględniający powództwo jest zaoczny;

4. W części nieprzekraczającej jednego pełnego wynagrodzenia miesięcznego pracownika, gdy zasądza należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy.

Sąd może nadać z urzędu (fakultatywnie z urzędu) jeżeli zasądza należność z weksla, czeku, warrantu, rewersu, dokumentu urzędowego lub dokumentu prywatnego, którego prawdziwość nie została zaprzeczona, oraz jeżeli uwzględnia powództwo o naruszenie posiadania.

Rygor natychmiastowej wykonalności sąd nadaje na wniosek, gdy wyrok nadaje się do wykonania w drodze egzekucji, a opóźnienie uniemożliwiałoby lub znacznie utrudniało wykonanie wyroku albo narażało powoda na szkodę.

We wszystkich powyżej wymienionych przypadkach, rygor ten może być nadany tylko wyrokowi, który ze względu na treść nadaje się do wykonania w drodze egzekucji. Stwierdzenie to jest formułowane z uwagi na cel któremu służy rygor natychmiastowej wykonalności. Nadany rygor obowiązuje od chwili ogłoszenia wyroku, a jeżeli nie doszło do ogłoszenia, to od chwili podpisania sentencji. Obowiązuje ona do chwili ogłoszenia, lub podpisania sentencji orzeczenia zmieniającego lub uchylającego wyrok lub postanowienie o natychmiastowej wykonalności wyroku w tożsamym zakresie, co zmiana lub uchylenie. Uzupełniając powyższe rozważania wskazać należy, iż nie ogłasza się orzeczenia w przypadku wydania wyroku zaocznego (art. 341 k.p.c.) oraz w przypadku określonym w art. 479 17 k.p.c.

Niejednokrotnie zdarza się, iż w rozstrzygnięciu kończącym proces sądowy skład orzekający pominie w zupełności kwestie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.

Rygoru natychmiastowej wykonalności sąd nie nada wyrokowi wstępnemu, wyrokom ustalającym lub kształtującym stosunek prawny lub prawo, wyrokom oddalającym powództwo o zasądzenie świadczenia, wyrokom zobowiązującym pozwanego do złożenia oświadczenia woli, ponieważ te ostatnie wywierają skutek konstytutywny, który powstaje z chwilą uzyskania prawomocności . Nie stosuje się do postanowień pomimo brzmienia art. 361 k.p.c. Jedynym odstępstwem jest tutaj postanowienie o kosztach zakończonego postepowania sądowego. Samo orzeczenie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności przybiera formę postanowienia.

Marta Łukasiewicz