Powództwo adhezyjne (adhaeret causae criminali) cz. 2 

W procesie adhezyjnym można dochodzić roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio z przestępstwa - odszkodowania pieniężnego z tytułu poniesionej szkody majątkowej oraz zadośćuczynienia pieniężnego w związku z krzywdą moralną, pod tym warunkiem że szkody te wynikają bezpośrednio z popełnionego przestępstwa.

Wolno dochodzić strat rzeczywistych (damnum emergens) oraz utraconej korzyści (lucrum cessans). Ustawa nie stawia ograniczeń w tym względzie. Natomiast nie można powództwem adhezyjnym dochodzić roszczeń osobistych, niemajątkowych i dochodzić ochrony dóbr osobistych na podstawie art. 24 k.c.

Zaznaczyć torba, iż warunkiem, aby sąd wydał merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie powództwa cywilnego, jest wydanie w danej sprawie wyroku skazującego.

Jeżeli zapadnie wyrok uniewinniający, czy też orzeczenie warunkowo umarzające postępowanie, w takim przypadku, powództwo cywilne, nawet w sytuacji jego zasadności jest pozostawiane bez rozpoznania. Warunkowo umarzając postępowanie sąd orzekający zobowiązuje oskarżonego do naprawienia szkody pokrzywdzonemu w całości lub w części, ponieważ obowiązek ten jest jedną z przesłanek dopuszczalności zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania.

Mając na uwadze powyższe rozważania sąd może:

- uwzględnić powództwo w całości,

- uwzględnić powództwo w części, w pozostałej zaś części je oddalić,

- uwzględnić powództwo w części, w pozostałej zaś części pozostawić je bez rozpoznania (w części pozostawionej bez rozpoznania w ogóle nie zapada rozstrzygnięcie merytoryczne) lub

- oddalić powództwo w całości.

W sytuacji oddalenia powództwa cywilnego w procesie karnym powód cywilny, co do zasady, zostaje obciążony kosztami postępowania. W przypadku gdy sąd orzekający uwzględnieni powództwo w całości kosztami zostanie obciążony oskarżony.

Jeżeli w świetle stanu faktycznego sprawy oraz zebranego materiału dowodowego powództwo cywilne jest zasadne sąd orzekający uwzględni powództwo cywilne w całości lub w części wyrokiem karnym. W przeciwnym wypadku sąd  oddali powództwo.

Jeśli okoliczności nie pozwalają sądowi karnemu na orzeczenie dochodzonej kwoty lub powodują zbyt dużą przewlekłość postępowania karnego - sąd karny pozostawia powództwo bez rozpoznania. Pokrzywdzony ma wówczas prawo złożyć
w terminie 30 dni wniosek o przekazanie tego pozwu sądowi cywilnemu.

W przypadku, gdy doszło do oddalenia przez sąd karny powództwa cywilnego także w części, to w tym zakresie mamy do czynienia z res iudicata i powództwo w tym zakresie nie może być ponownie dochodzone w postępowaniu przed sądem cywilnym.

Marta Łukasiewicz

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>