Zniesienie współwłasności w częściach ułamkowych

Współwłasność w częściach ułamkowych w praktyce nastręcza wielu trudności z wykonywaniem zarządu, współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy wspólnej. Współwłasność ta ma charakter przejściowy z tego względu, że zabiegiem pożądanym jest jej zniesienie.

Zniesienie współwłasności oznacza likwidację stosunku współwłasności. Ustawodawca dopuszcza możliwość zniesienia współwłasności w każdym czasie. Zgodnie z art. 210 k.c. każdemu ze współwłaścicieli przysługuje roszczenie o zniesienie współwłasności. Należy przy tym wyraźnie wskazać, że możliwość zniesienia współwłasności w częściach ułamkowych może być wyłączona na mocy szczególnych uregulowań prawnych (np. zgodnie z art. 3 WłLokU tak długo, jak długo trwa odrębna własność lokali nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej).

Wyróżniamy dwa tryby zniesienia współwłasności: umowny bądź sądowy. Tryb umowny dochodzi do skutku gdy współwłaściciele porozumieją się co do sposobu zniesienia współwłasności. Wyjście ze współwłasności może nastąpić poprzez podział rzeczy wspólnej i przyznanie powstałych części poszczególnym, dotychczasowym współwłaścicielom. W sytuacji, gdy podział nie jest możliwy ze względu na obowiązujące przepisy prawa, społeczno – gospodarcze przeznaczenie rzeczy lub istotną zmianę i obniżenie wartości rzeczy, współwłaściciele mogą w umowie przyznać przedmiot własności jednemu z nich, albo wydzielone części – niektórym z nich, ze spłatą lub bez na rzecz pozostałych. Zniesienie współwłasności może również nastąpić poprzez sprzedaż rzeczy wspólnej i podział uzyskanej ceny stosowanie do wielkości udziałów. Mówimy wówczas o „podziale cywilnym”, którego dokonują sami współwłaściciele z zastosowaniem powszechnych przepisów prawa cywilnego.

Sądowe zniesienie współwłasności następuje w wyniku postanowienia sądu, zapadającego w postępowaniu nieprocesowym. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu postępowania cywilnego sąd powinien nakłaniać współwłaścicieli do zgodnego przeprowadzenia zniesienia współwłasności wskazując im sposoby mogące do tego doprowadzić. Gdy do uzgodnienia zgodnych stanowisk nie doszło, znajduje zastosowanie tzw. podział fizyczny rzeczy, a w dalszej kolejności przyznanie poszczególnych części niektórym ze współwłaścicieli, przyznanie całości jednemu ze współwłaścicieli i wreszcie na koniec zarządzenie sprzedaży licytacyjnej, stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Kolejność ta jest wiążąca dla sądu.

 

Bibliografia:

1. Gniewek E. [red.] Kodeks cywilny. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck. Warszawa 2011.

2.Gniewek E. Prawo rzeczowe. Wydawnictwo C.H Beck. Warszawa 2008.

3. Bieniek G., Rudnicki S. Nieruchomości. Problematyka Prawna. Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis. Warszawa 2004.

Małgorzata Szkudlarek