Odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową sprzedaży konsumenckiej

W obrocie konsumenckim - tj. w sytuacji sprzedaży rzeczy ruchomej, dokonywanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa, gdy kupującym jest osoba fizyczna, nabywająca rzecz w celu niezwiązanym z działalnością gospodarczą – zastosowanie znajduje ustawa z 27.07.2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz. 1176 ze zm.). Przepisy tej ustawy stanowią lex specialis wobec kodeksowej  regulacji umowy sprzedaży. Oznacza to między innymi, że instytucje rękojmi za wady oraz gwarancji jakości zostają zastąpione przez nowe zasady odpowiedzialności za niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową oraz dotyczące gwarancji.

Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu niezgodności towaru z umową nie jest zależna od winy sprzedawcy, a więc jest oparta na zasadzie ryzyka. Zgodnie z art. 4 pkt. 1 SprzedKonsU, Sprzedawca odpowiada wobec kupującego, jeżeli towar konsumpcyjny w chwili jego wydania jest niezgodny z umową. Uznaje się, że przedmiot jest zgodny z umową, jeśli nadaje się do celu, do jakiego tego rodzaju towar jest zwykle używany oraz gdy jego właściwości odpowiadają właściwościom cechującym towar tego rodzaju.

Ustawodawca wprowadza również szereg domniemań zgodności towaru z umową. Jednym z nich jest reguła, która stanowi, że w przypadku stwierdzenia niezgodności przed upływem sześciu miesięcy od wydania towaru domniemywa się, że istniała ona w chwili wydania. Ponadto, jeżeli doszło do indywidualnego uzgodnienia właściwości towaru konsumpcyjnego, domniemywa się, że jest on zgodny z umową, jeżeli odpowiada podanemu przez sprzedawcę opisowi.

Istotne są także oczekiwania kupującego co do właściwości towaru, oparte na publicznych zapewnieniach sprzedawcy, jego przedstawiciela lub producenta. Na równi z zapewnieniem producenta należy traktować zapewnienia importera, dystrybutora oraz quasi-producenta, czyli osoby, która podaje się za producenta przez umieszczanie na towarze swojej nazwy lub znaku towarowego

Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu niezgodności towaru z umową może także wynikać z właściwości, o których zapewnia się konsumenta w reklamie. Towar sprzedany może być bowiem bardzo dobrej jakości, jednak nie spełniać kryteriów, o jakich producent zapewnił w reklamie, a na podstawie których konsument stworzył wyobrażenie o właściwościach towaru (np. zużycie paliwa w przypadku samochodu). Należy jednak dokonywać takiej oceny na podstawie kryteriów obiektywnych, tj. zakładając, że rozsądny kupujący przyjmie pewien stopień krytycyzmu wobec reklam.

Nieprawidłowe zamontowanie i uruchomienie również może zostać uznane za niezgodność towaru z umową – o ile czynności te wykonał w ramach umowy sprzedaży sprzedawca bądź osoba, za którą ponosi on odpowiedzialność (art. 474 k.c.). Zrównane z tą sytuacją są także przypadki, w których kupujący sam montuje zakupiony towar, jednak czyni to zgodnie z dostarczoną przez sprzedawcę instrukcją – przy czym nieistotne jest, czy sprzedawca sam przygotował instrukcję, czy była ona dostarczona przez producenta.

Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu niezgodności towaru z umowa ulega wyłączeniu – mimo faktycznej niezgodności towaru z umowa – jeśli kupujący o tej niezgodności wiedział lub – oceniając rozsądnie – powinien wiedzieć (art. 8 SprzedKonsU). Sprzedawca jednak musi w tym wypadku wykazać, że kupujący o tej niezgodności wiedział lub przynajmniej powinien się dowiedzieć.

Dorota Babczyszyn

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>