Podmioty odpowiedzialne za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. 

Wymiana dóbr i usług wiąże się z ryzykiem, którego ciężarów nie powinni ponosić konsumenci, którzy w zaufaniu do przedsiębiorcy jako profesjonalisty nabywają od niego dany produkt. Artykuł przedstawia podmioty, przeciwko którym konsument może wystąpić z odpowiednim roszczeniem, w razie poniesienia szkody wyrządzonej przez produkt niebezpieczny.

Co uważamy za produkt niebezpieczny?

Warto na wstępie określić, gdzie znajdziemy regulację dotyczącą produktów niebezpiecznych oraz ustalić, co uważane jest za produkt niebezpieczny. Głównymi źródłami są: kodeks cywilny( art. 4491 – 44911) oraz ustawa z 12.12.2003r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Za produkt niebezpieczny uznaje się produkt, który posiada cechy nie zapewniające bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać, uwzględniając jego normalne użycie. Zaś sam produkt to rzecz ruchoma, choćby została połączona z inną rzeczą, jak również zwierzęta i energia elektryczna. By pomóc sobie w ocenie bezpieczeństwa produktu warto sięgnąć do ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, gdyż tam właśnie znajdziemy wskazówki, pomagające ustalić bezpieczeństwo produktu. Zgodnie z ustawą warto zwrócić uwagę m.in. na wygląd, oznakowanie, ostrzeżenia, sposób oddziaływania na inne produkty. Przy ocenie bezpieczeństwa produktu możemy brać tylko okoliczności z chwili wprowadzenia go na rynek.

Podmioty odpowiedzialne

Istnieją 2 grupy podmiotów odpowiedzialnych za szkodę wyrządzona przez produkt niebezpieczny. Do pierwszej należą: producent, wytwórca materiału lub surowca, części składowej, podmioty podające się za producenta oraz importerzy. Natomiast do drugiej grupy zaliczamy: profesjonalnych zbywców produktów niebezpiecznych. Podmioty te odpowiadają na zasadzie ryzyka.

Producent odpowiada tylko wtedy, gdy produkt został wytworzony i wprowadzony do obrotu w zakresie jego działalności gospodarczej. Jednak, co do tego istnieje domniemanie prawne, jako pewne ułatwienie dla konsumenta w dochodzeniu swych roszczeń. Odpowiedzialność producenta zostaje wyłączona w kilku przypadkach. Po pierwsze, gdy obali powyższe domniemanie. Po drugie, gdy niebezpieczne właściwości produktu ujawniły się dopiero po wprowadzeniu go do obrotu, chyba ze wynikały z przyczyny tkwiącej poprzednio w produkcie. Po trzecie, gdy nie można było przewidzieć jego niebezpiecznych właściwości w chwili wprowadzania produktu do obrotu. A także, gdy właściwości wynikały z zastosowania przepisów. Producent, bowiem nie może ponosić negatywnych konsekwencji stosowania się do przepisów prawa.

Jeśli chodzi natomiast o wytwórców to jedyną możliwością wyłączenia ich odpowiedzialności jest udowodnienie, że szkoda powstała w wyniku wadliwej konstrukcji produktu lub z powodu dostosowania się do wskazówek producenta.

Podmiotem podającym się za producenta( zwanym producentem nominalnym) jest osoba, która umieszcza na produkcie swoją nazwę, znak towarowy lub inne oznaczenie odróżniające. Zaś za importera kodeks cywilny uznaje tego, kto produkt pochodzenia zagranicznego wprowadza do obrotu krajowego w zakresie swojej działalności gospodarczej. Podmioty, które zostały wymienione obok producenta odpowiadają solidarnie z nim. Oznacza to, że jeśli znany jest np. producent jak i wytwórca to odszkodowania możemy dochodzić od każdego z nich.

Drugą grupę stanowią zbywcy produktów niebezpiecznych w zakresie swej działalności gospodarczej. Można ich pociągnąć do odpowiedzialności w sytuacji, gdy nieznany jest producent, producent nominalny czy importer. Jednakże mogą oni zwolnić się od odpowiedzialności. W tym celu muszą w ciągu miesiąca od daty zawiadomienia o szkodzie wskazać poszkodowanemu wyżej wymienione osoby oraz ich adres. Jeśli jest to niemożliwe to skutek w postaci zwolnienia się od odpowiedzialności osiągną przez wskazanie osoby, od której nabyły produkt.

Odpowiedzialność tych osób nie może być wyłączona ani ograniczona. Co więcej nie można tego uczynić przez wybór prawa obcego. Celem tych regulacji jest ochrona konsumenta, który jako potencjalny poszkodowany powinien mieć zapewnione minimum ochrony prawej.

Odszkodowanie

Jak wygląda sprawa odszkodowania? Kodeks cywilny w art. 4497 negatywnie określa zakres odszkodowania, bowiem stanowi, iż odszkodowanie za szkodę na mieniu nie obejmuje uszkodzenia samego produktu ani korzyści, jakie poszkodowany mógł osiągnąć w związku z jego używaniem. Oznacza to, że jeśli została nam wyrządzona szkoda na osobie to zastosowanie będą miały ogólne przepisy KC: art. 444 i art. 445§1. Według art. 4497 §2 odszkodowanie nie przysługuje, gdy szkoda na mieniu nie przekracza 500 euro. A więc, by dochodzić odszkodowania na podstawie przepisów o odpowiedzialności za szkodę, wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, musimy udowodnić, że szkoda w naszym mieniu wynosi więcej niż 500 euro.

 

 

Bibliografia:

 

Radwański Z, Olejniczak A., Prawo cywilne – część ogólna, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008

Kawałko A., Witczak H., Prawo cywilne, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008

Katarzyna Błaszak

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>