Zmiana, uchylenie i wykonanie planu spłaty wierzycieli.

Zgodnie z regulacją zawartą w normie art. 49110 PUiN, możliwe jest dokonanie zmiany planu spłaty wierzycieli. Uprawnionym do tego jest sąd, który orzeka w tym zakresie postanowieniem po przeprowadzeniu rozprawy albo na posiedzeniu. O terminie rozprawy zawiadamiani są upadły i wierzyciele objęci przedmiotowym planem spłaty.

Sąd nie jest uprawniony do orzekania w tym zakresie z urzędu. Podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o zmianę planu spłaty są wierzyciele w nim ujęci oraz dłużnik. Różne są jednak przesłanki, po wystąpieniu których mogą oni o to wnosić. Z powyższego wynika, iż plan spłaty może zostać zmieniony zarówno na korzyść upadłego konsumenta, jak i jego wierzycieli. 

Upadły uprawniony jest do złożenia przedmiotowego wniosku (zgodnego z wymogami przewidzianymi dla pism procesowym według regulacji KPC) w sytuacji wystąpienia przemijającej przeszkody, które uniemożliwia mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków. Upadły powinien wystąpić z taki wnioskiem natychmiast po wystąpieniu przeszkody. Sąd orzekający zobligowany jest do wysłuchania wierzycieli (na posiedzeniu niejawnym). Sąd może:

• przedłużyć termin spłaty – jednak na okres nie dłuższy niż dwa lata; dopuszczalna jest kilkukrotna zmiana planu spłaty dokonana w ten sposób, jednakże suma okresów przedłużenia nie może przekroczyć lat dwóch;

• zmienić wysokość poszczególnych płatności, przysługujących konkretnym wierzycielom – wydaje się uzasadnione stanowisko, które zakłada obniżenie wysokości świadczeń, a następnie ich podwyższenie, bowiem niedopuszczalne wydaje się zwiększenie sumy wierzytelności podlegających umorzeniu po wykonaniu planu spłaty wierzycieli;

• przedłużyć termin spłaty i zmienić wysokość poszczególnych płatności.

Ustawa nie wprowadza żadnych ograniczeń co do ilości wniosków upadłego w tym przedmiocie. Zgodnie z zasadą przyjętą przy ustalaniu planu spłaty, sąd związany jest wnioskiem upadłego tylko jednostronni. To znaczy nie może orzec mniej korzystnie dla wierzycieli, niż wnosi o to upadły. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie wszystkim zainteresowanym podmiotom, czyli wierzycielom oraz upadłemu. Zmiana planu spłaty dokonana na wniosek upadłego nie może zmierzać do pokrzywdzenia wierzycieli. Dlatego też niedopuszczalne wydaje się wydanie postanowienia o zmianie, jeśli przeszkody są spowodowane przez upadłego właśnie w tym celu.

Każdy z wierzycieli może wystąpić (wniosek musi spełniać wymogi przewidziane dla pisma procesowej według KPC) o zmianę planu spłaty, jeśli sytuacja majątkowa upadłego poprawiła się w sposób istotny. Podlega to jednak pewnym ograniczeniom. Przyczyną poprawy nie może być zwiększenie się wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskiwanych z osobiście wykonywanej działalności zarobkowej. Sąd uprawniony jest w tym przypadku do podwyższenia kwot przypadających wierzycielom. W efekcie prowadzi to do zmiany stosunku pomiędzy wierzytelnościami spłacanymi a umarzanymi. Może to również doprowadzić do spłaty całości wierzytelności i to w czasie krótszym, niż przewidziany w pierwotnym planie spłaty. Najczęstszą podstawą wystąpienia wierzycieli z takim wnioskiem jest otrzymanie przez upadłego spadku, darowizny, wygranie, odszkodowania czy wygranej w grze losowej. Sąd nie jest związany postulatami zawartymi we wniosku. Postanowienie sądu w tym zakresie, wydane po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa się wszystkich objętych planem spłaty wierzycieli oraz upadłego, na charakter globalny. Oznacza to, iż postanowienie sądu dotyczy wszystkich wierzycieli i wszystkich wierzytelności. Może więc wystąpić sytuacja, w której wierzyciel wnioskujący nie uzyska wyższych świadczeń, a wierzyciel bierny w tym zakresie – tak. Na postanowienie sąd zażalenie przysługuje upadłemu konsumentowi oraz wierzycielom.

Uchylenie planu spłaty wierzycieli

Ustawa zawiera zamknięty katalog przesłanek uchylenia planu spłaty wierzycieli. W efekcie prowadzi to do umorzenia postępowania upadłościowego. Podstawy te to:

• niewykonanie przez upadłego obowiązków zawartych w planie spłaty;

• zatajenie przychodów w rocznym sprawozdaniu;

• dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu;

• ukrywanie majątku przez upadłego;

• dokonanie czynności prawnej, co do której prawomocnie stwierdzono, iż została dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli (jeżeli stwierdzenie to zostało dokonane w okresie 10 lat przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego albo w jego toku; bowiem takie wcześniejsze stwierdzenie stanowi podstawę do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości).

W przedmiocie uchylenia planu spłaty i umorzenia postępowania orzeka sąd. O terminie rozprawy zawiadamia się wierzycieli oraz upadłego. Podmiotami legitymowanymi do zainicjowania tego postępowania są wierzyciele; sąd nie może działać z urzędu. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie wierzycielom objętym planem spłaty oraz upadłemu konsumentowi.

Należy pamiętać, że przyczyny te mogą być podstawą do uchylenie planu spłaty przed uprawomocnieniem się postanowienia o zakończeniu postępowania upadłościowego (bowiem nie może ono być już ani zmienione, ani uchylone).

Wykonanie planu spłaty wierzycieli, oddłużenie konsumenta

Po wykonaniu planu spłaty wierzycieli, upadły powinien złożyć roczne sprawozdanie wraz wnioskiem o umorzenie pozostałych wierzytelności i zakończenie postępowania upadłościowego. Sąd orzeka postanowieniem, w którym powinien szczegółowo wymienić umarzane wierzytelności wraz z podanie ich wysokości,

określeniem wierzyciele, którego dotyczą oraz tytułu zobowiązania. Umorzeniu nie podlegają świadczenia okresowe, których tytuł prawny nie wygasł, jak również zobowiązania, które powstały po ogłoszeniu upadłości. Wykonanie planu spłaty wierzycieli jest jedyną przesłanką do oddłużenia konsumenta. Jej wystąpienie obliguje sąd do wydania stosownego orzeczenia w tym zakresie. Sąd orzeka po przeprowadzeniu rozprawy. Podmiotom legitymowanym przysługuje również zażalenie na postanowienie w przedmiotowej sprawie. Na postanowienie sądu II instancji nie przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego.

Karolina Kazimierowicz

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>