Uznanie powództwa jako przejaw aktywności pozwanego w postępowaniu cywilnym. 

Powyższe prowadzi do wniosku, iż pozwany poprzez złożenie oświadczenia o uznaniu powództwa, godzi się na wydanie wyroku zgodnego z żądaniem powoda.

Zakres uznania:

Uznanie może dotyczyć całego powództwa. Możliwe jest także częściowe uznanie powództwa – w zakresie niektórych żądań pozwu lub części dochodzonego roszczenia. 

Forma:

Art. 213§2 kodeksu postępowania cywilnego nie przewiduje określonej (szczegółowej) formy uznania powództwa. W związku z powyższym należy dojść do wniosku, iż oświadczenie woli pozwanego o uznaniu powództwa może być wyrażone w każdej formie. W tym kontekście warto przypomnieć, iż zgodnie z art. 60 kodeksu cywilnego wola osoby dokonującej czynności prawnej (z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych) może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Prowadzi to do stwierdzenia, że pozwany może uznać powództwo ustnie na rozprawie lub poza rozprawą w formie pisma procesowego.

Treść oświadczenia:

Za uznanie powództwa należy przyjąć każde oświadczenie pozwanego potwierdzające istnienie roszczenia powoda i jednocześnie przyznające wszystkie okoliczności faktyczne przedstawione w pozwie. Biorąc pod uwagę powyższe uznaniem powództwa nie jest oświadczenie, w którym pozwany potwierdza wyłącznie jeden z elementów pozwu.

Termin:

Uznanie powództwa może być dokonane w toku całego postępowania sądowego przed sądem I instancji. Stosowne oświadczenie może być złożone najwcześniej z chwilą  doręczenia pozwu pozwanemu (np. w odpowiedzi na pozew). Najpóźniej oświadczenie może zostać przedstawione z chwilą zamknięcia rozprawy. Powyższe prowadzi do wniosku, iż nie jest dopuszczalne uznanie powództwa w postępowaniu apelacyjnym.

Związanie sądu:

Zgodnie z art. 213§2 kpc. sąd (przed, którym zostało złożone stosowne oświadczenie) jest związany uznaniem powództwa. Warto jednak podkreślić, iż w sytuacji, gdy uznanie powództwa jest:

1) sprzeczne z prawem,

2) sprzeczne zasadami współżycia społecznego,

3) zmierza do obejścia prawa,

sąd wydaje postanowienie stwierdzające bezskuteczność uznania powództwa przez pozwanego.

Skutki:

Na skutek uznania powództwa: 

1) sąd jest związany uznaniem powództwa (z wyjątkami wskazanymi powyżej),

2) sąd pomija postępowanie dowodowe w zakresie objętym uznaniem,

3) sąd z urzędu nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności (na podstawie art. 333§1 pkt 2 kpc),

4) pozwany może żądać zwrotu kosztów procesu, w wypadku, gdy uznanie zostało dokonane przy pierwszej czynności procesowej, a pozwany nie dał powodu do wytoczenia powództwa (zgodnie z art. 101 kpc.),

5) przyjmuje się, iż pozwany zrzekł się korzystania z zarzutu przedawnienia roszczenia.

Cofnięcie uznania powództwa:

Co do zasady doktryna prawa cywilnego procesowego dopuszcza uprawnienie do cofnięcia (odwołania, uchylenia się od skutków) dokonanej czynności procesowej.

W doktrynie panuje pogląd zgodnie, z którym uznanie powództwa, jako czynność procesowa, może zostać odwołane do chwili uprawomocnienia się orzeczenia (zapadłego na skutek uznania powództwa). W związku z powyższym należy stwierdzić, iż pozwany może odwołać uznanie powództwa także w toku postępowania apelacyjnego. W literaturze przedmiotu zgodnie wskazuje się, iż pozwany musi wskazać przyczynę odwołania oświadczenia o uznaniu powództwa. W tym przypadku może np. wykazywać, iż uznanie powództwa było dotknięte wadą oświadczenia woli lub było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.