Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym

Czym jest postępowanie nakazowe?

 

Jest to postępowanie odrębne regulowane przepisami art. 4841 – 497 k.p.c. Postępowanie to w założeniu ma przyspieszyć dochodzenie roszczeń odpowiednio udokumentowanych. Postępowanie to odbywa się dwufazowo: najpierw po wniesieniu powództwa Sąd bada, czy roszczenia należą do katalogu wskazanego w art. 485 k.p.c., oraz czy spełniają stawiane tam wymagania formalne. Sprawa w pierwszej fazie postępowania nakazowego jest rozpatrywana na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym. Jeżeli spełnione są przesłanki, Sąd wydaje nakaz zapłaty, w treści którego nakazuje dłużnikowi w ciągu dwóch tygodni zaspokoić roszczenie powoda, lub w tym terminie wnieść zarzuty od nakazu zapłaty. Jest to o tyle istotne, że sam pozew podlega opłacie w ¼ części opłaty natomiast pozostałe ¾ musi opłacić pozwany, jeżeli wnosi zarzuty od nakazu zapłaty. Gdy nie zostaną spełnione przesłanki do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, sąd bada czy istnieją przesłanki aby rozpoznać sprawę w postępowaniu upominawczym (bo to w praktyce oznacza rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym), a jeżeli nie ma kieruje ją na drogę „zwyczajnego” postępowania cywilnego. Wiąże się to wezwaniem powoda do uzupełnienia braków formalnych w postaci konieczności opłacenia pozostałych ¾ części opłaty sądowej.

 

Wymagania pozwu

 

Sąd rozpoznaje pozew w postępowaniu nakazowym na posiedzeniu niejawnym. Poza spełnieniem jednej z hipotez art. 485 k.p.c. niezbędne jest wniesienie o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Najczęściej w praktyce podstawą wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym są roszczenia opisane w treści art. 485 § 1 k.p.c. Są to roszczenia pieniężne albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, o ile okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie zostały udowodnione dołączonymi do pozwu dokumentem urzędowym, zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem, wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu lub zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i nie zapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym. Każda z tych przesłanek to temat na osobny artykuł, w tym miejscu należy jedynie wskazać, iż do pozwu w postępowaniu nakazowym należy dołączyć dokumenty, a nie tylko je powołać (jak na przykład w postępowaniu upominawczym czy gospodarczym). Z praktyki orzeczniczej warto wskazać, iż Sądy decydują się na wydanie nakazu zapłaty, gdy do pozwu dołączone są oryginały dokumentów, kopie poświadczone przez pełnomocnika często powodują skierowanie sprawy na drogę postępowania upominawczego. Z uwagi na wyjątkowo trudny dla pozwanego przebieg postępowania, przesłanki wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym muszą być rozpatrywane literalnie, niedopuszczalna jest rozszerzająca ich wykładnia.

 

Nakaz zapłaty

Nakaz zapłaty jest orzeczeniem uwzględniającym roszczenie powoda. Sąd nie może wydać nakazu zapłaty tylko co do części dochodzonych roszczeń, a w pozostałej części powództwo oddalić (oddalić powództwo można tylko po przeprowadzeniu rozprawy w zwykłym postępowaniu). Sąd nie może także wydać nakazu zapłaty co do części dochodzonego roszczenia, a część sprawy w zakresie nieobjętej rozstrzygnięciem (nakazem) rozpatrywać w innym (np. zwykłym) postępowaniu. Sam nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym jest orzeczeniem sądowym, które nawet po wniesieniu ewentualnych zarzutów od nakazu zapłaty wcale nie zostaje uchylone. Co więcej, jest tytułem zabezpieczenia, tak więc na jego podstawie możliwe jest przeprowadzenie zabezpieczenia, a następnie wyegzekwowanie części roszczenia przez komornika jeszcze przed prawomocnym zakończeniem postępowania. Pozwany wraz z nakazem zapłaty otrzymuje odpis pozwu i dołączonych do niego dokumentów. W praktyce pozwany o postępowaniu dowiaduje się zazwyczaj mając już wydane przeciw sobie orzeczenie, przed którym bronić się można jedynie wnosząc płatne i obwarowane wieloma rygorami formalnymi zarzuty.

 

Korzyści z wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym

 

Jak już była mowa, samo postępowanie wiąże się z znacznie niższymi niż „standardowo” opłatami w wysokości ¼ opłaty stosunkowej. Następnie warto wskazać, iż zanim pozwany dowie się o postępowaniu, my mamy już orzeczenie które może być podstawą zabezpieczenia roszczeń i egzekucji komorniczej (492 k.p.c.), a jeżeli zostanie wydane na podstawie weksla, warrantu, rewersu lub czeku staje się natychmiast wykonalny po upływie terminu do zaspokojenia roszczenia – tak więc jest z mocy prawa tytułem egzekucyjnym (776 k.p.c.). Po trzecie, dłużnik chcąc wnieść zarzuty od nakazu zapłaty, musi w ich treści podnieść wszystkie znane mu okoliczności faktyczne, zarzuty i wnioski dowodowe przeciw żądaniu pozwu, pod rygorem ich pominięcia w dalszym postępowaniu. Pierwsza faza postępowania trwa stosunkowo krótko, sąd bada jedynie czy roszczenia należą do katalogu z 485 k.p.c. oraz czy są udowodnione dołączonymi do pozwu dokumentami. Pozwany dowiaduje się o trwającym procesie (o ile nie są spełnione przesłanki postępowania gospodarczego) otrzymując nakaz zapłaty, tak więc ma jedynie dwa tygodnie na całościowe rozpoznanie sprawy i wniesienie ewentualnych zarzutów. Zgodnie z treści art. 3532 k.p.c. do nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach.