Skarga o wznowienie postępowania

Skarga o wznowienie postępowania jest środkiem restytucyjnym. Zmierza do obalenia orzeczenia co do istoty sprawy, ale jednocześnie wraz z jej skutecznym wniesieniem, sprawa zostaje ponownie rozpoznana. Jakie regulacje w tej kwestii przewidział ustawodawca?

Kiedy skarga przysługuje?

Skarga o wznowienie przysługuje, gdy postępowanie zostało zakończone:

- prawomocnym wyrokiem,

- postanowieniem, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie,

- mogą być także uchylone postanowienia niekończące postępowania w sprawie, jeżeli zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, a sprawa była zakończona prawomocnym wyrokiem.

Ustawodawca wskazuje także, kiedy skarga jest niedopuszczalna. I tak:

- niedopuszczalna jest skarga o wznowienie od wyroku orzekającego unieważnienie małżeństwa lub rozwód albo ustalającego nieistnienie małżeństwa, jeżeli choćby jedna ze stron zawarła po jego uprawomocnieniu się nowy związek małżeński,

- niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie, jednak regulacja ta nie jest stosowana, kiedy skarga została oparta na podstawie odnoszącej się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Podstawy skargi

Podstawy dzieli się na podstawy nieważności i restytucyjne.

Z powodu nieważności można żądać wznowienia postępowania:

1)   jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się wyroku nie mogła domagać się wyłączenia,

2)   jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.

Można żądać wznowienia na tych podstawach, że (podstawy restytucyjne):

- wyrok został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym,

- wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa,

- w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu,

- jeżeli na treść wyroku miało wpływ postanowienie niekończące postępowania w sprawie, wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, uchylone lub zmienione zgodnie z art. 4161.

Niezależną podstawą wznowienia jest możliwość żądania wznowienia postępowania w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.

Wymogi skargi

Skarga o wznowienie powinna czynić zadość warunkom pozwu oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wniosek o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Fakultatywnie strona może wnosić o wstrzymanie wykonania wyroku (taka możliwość występuje, gdy skarżącemu grozi niepowetowana szkoda wskutek wykonania wyroku). Można także wnosić o zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub o przywrócenie stanu poprzedniego.

Należy pamiętać o zachowaniu terminu do wniesienia skargi. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym; termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W sytuacji dotyczącej wyroku Trybunału Konstytucyjnego skargę wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Przebieg postępowania

Najpierw sąd bada warunki formalne, w razie braków, strona będzie wezwana do ich uzupełnienia. Następnie następuje faza badania dopuszczalności skargi. Sąd bowiem odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie. Potem następuje postępowanie mające na celu ponowne rozpoznanie sprawy.

Sąd może wydać następujące rozstrzygnięcia:

- oddalenie skargi w razie bezzasadności podstaw (sąd wydaje wyrok),

- zmiana orzeczenia (sąd wydaje wyrok),

- uchylenie i odrzucenie pozwu lub umorzenie postępowania (sąd wydaje postanowienie).

Marta Nowocień

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>

Nasze porady są ubezpieczone