Pojęcie i rodzaje plagiatu

W dzisiejszych czasach kradzież już nie tylko wiąże się z przedmiotami materialnymi, obecnie możemy ukraść prawie wszystko łącznie z cudzymi pomysłami i utworami, a plagiat możemy uznać za zmorę XXI wieku.

Pojęcie plagiatu

Zjawisko plagiatu towarzyszy nam od setek lat. Znane było już w starożytności. Pojęcie plagiatu wywodzi się od łacińskiego słowa plagiatus (skradziony). Obecnie słowo plagiat nie posiada definicji normatywnej, funkcjonuje jako termin pozaustawowy. Nawet w doktrynie stworzenie jednolitej definicji plagiatu napotyka różne przeszkody. Najczęściej jest on pojmowany jako:

a) wg M. Szacińskiego plagiat to "przywłaszczenie sobie cudzego utworu, wydanie go pod własnym nazwiskiem, dosłowne zapożyczenie z cudzych dzieł i podanie go jako twórczości własnej;

b) wg J. Barta stanowi "pewnego rodzaju złodziejstwo intelektualne czy artystyczne, korzystanie bez zezwolenia z rezultatów cudzego wysiłku twórczego"

c) wg E. Wojnickiej słowo "plagiat" stosowane jest jako synonim trzech zjawisk:

1. całej pracy zawierającej zapożyczenia niedozwolone w świetle prawa, których autor zataił źródło i twórcę;

2. przejętego bezprawnie fragmentu dzieła innego twórcy, do którego sprawca naruszenia uzurpuje swoje autorstwo;

3. działalność plagiatora

Rodzaje plagiatu

Wyróżniamy dwa rodzaje plagiatu:

- plagiat jawny

- plagiat ukryty

Plagiat jawny polega na podpisaniu niezmienionego cudzego dzieła, fragmentu swoim imieniem i nazwiskiem bądź innym oznaczeniem (pseudonim). Osoba podająca się za twórcę nie wnosi żadnego wkładu w ustalenie ostatecznej postaci dzieła.

Plagiat jawny może przybrać postać:

- plagiatu całościowego (przywłaszczenie utworu w całości)

- plagiatu częściowego ( obejmuje część cudzego utworu)

- plagiatu cytatowego (przedstawianie jako własnych elementów cudzego dzieła)

Plagiat ukryty to reprodukcja cudzego utworu z zachowaniem jego najistotniejszych elementów w postaci bardziej lub mniej przekształconej. Wyróżniamy:

- plagiat redakcyjny ( "sklejenie cudzego dzieła lub cudzych dzieł, wkład twórczy plagiatora polega na zmontowaniu i scaleniu kilku dzieł jednego bądź większej liczby autorów)

- plagiat inkorporacyjny (polega na wcieleniu do własnego utworu cytatów z prac innych autorów bez podania ich źródła, nazwiska autora i oznaczenia cudzysłowem)

- plagiat adaptacyjny (to przeniesienie utworu na inną technikę artystyczną, polega na twórczym opracowaniu cudzego dzieła np. książki w innej formie artystycznej np. filmu kinowego bez zgody autora pierwowzoru)

- plagiat współautorski (to zespolenie cudzych i własnych elementów autorskich niepozwalające na wyraźne wyodrębnienie elementów przywłaszczonych)

- plagiat informacyjny (polega na stworzeniu własnego dzieła poprzez przejęcie niechronionej przez prawo autorskie warstwy informacyjnej )

Podział plagiatu na jawny i ukryty podziela także orzecznictwo, a w tym Sąd Najwyższy.

Marcin Śledzikowski

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>

Nasze porady są ubezpieczone