Powództwo adhezyjne(adhaeret causae criminali) cz. 1

Pokrzywdzony dysponuje uprawnieniem dochodzenia odszkodowania od sprawcy w sytuacji, kiedy w wyniku działania przestępnego doznał szkody. W tym omówiona zostanie regulacja związana z powództwem adhezyjnym.

Powództwo cywilne może zostać zgłoszone już w postępowaniu przygotowawczym. W takim przypadku organ prowadzący to postępowanie załącza pozew do akt sprawy, lecz ostatecznie o jego przyjęciu lub odrzuceniu decyduje sąd orzekający w sprawie po wpłynięciu aktu oskarżenia wraz z aktami postępowania przygotowawczego.

Postanowienie w przedmiocie przyjęcia powództwa do rozpatrzenia wydaje sąd orzekający w sprawie po wpłynięciu aktu oskarżenia, ale za dzień zgłoszenia powództwa uważa się wówczas dzień jego złożenia. Powództwo cywilne w procesie karnym może być zgłoszone nie później jednak, niż do czasu otwarcia przewodu sądowego. Termin ten jest terminem prekluzyjnym – nie może zostać przywrócony. Niewytoczenie powództwa cywilnego w tym określonym terminie powoduje, że traci się to uprawnienie na dalszym etapie postępowania.

Pozew powinien odpowiadać warunkom określonym w art. 125 i nast. oraz 187 i następne k.p.c. Jeśli prezes sądu stwierdzi istnienie braków formalnych, wzywa osobę wnoszącą pozew do uzupełnienia braków w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Uzupełnienie braków w przypisanym terminie spowoduje nadanie dalszego biegu sprawie.

Powództwo adhezyjne oprócz pokrzywdzonego może także w określonych sytuacjach wytoczyć osoba najbliższa pokrzywdzonemu, zakład ubezpieczeń społecznych w zakresie, w jakim naprawił szkodę pokrzywdzonemu, organy kontroli państwowej albo prokurator działający na rzecz pokrzywdzonego. Osoba najbliższa dla pokrzywdzonego może wytoczyć powództwo adhezyjne po śmierci pokrzywdzonego w celu dochodzenia np. kosztów pogrzebu lub leczenia, jakie poniosła w związku z chorobą czy śmiercią pokrzywdzonego przestępstwem. Gdyby jednak pokrzywdzony zdążył wytoczyć powództwo adhezyjne za życia, wówczas osoba ta może kosztów tych dochodzić wstępując w prawa powoda cywilnego.

Jeżeli powództwo cywilne zostanie skutecznie wniesione w procesie karnym, osoba, która je wniosła uzyskuje status powoda cywilnego i staje się stroną w procesie. Rodzi to pewne uprawnienia, m.in.  prawo do czynnego udziału w rozprawie i posiedzeniu czy do zgłaszania wniosków dowodowych. Może zdarzyć się taka sytuacja, że zajdzie potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego. Jeśli wstąpią braki, których uzupełnienie nie wywoła znacznej przewlekłości prowadzonego postępowania, sąd ma obowiązek postępowanie dowodowe uzupełnić i wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie powództwa cywilnego. Natomiast w wypadku, gdy konieczne dla rozstrzygnięcia o powództwie cywilnym jest uzupełnienie postępowania dowodowego, które spowoduje znaczną przewlekłość prowadzonego postępowania karnego, można takie powództwo pozostawić bez rozpoznania.

 

Marta Łukasiewicz

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>