Elementy treści umowy spółki jawnej

Umowa spółki jawnej powinna być zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności, co oznacza, że przedsiębiorcy nie mogą poprzestać na ustnym porozumieniu. Jeżeli umowa nie zostanie sporządzona w wymaganej formie nie będzie w ogóle możliwe zarejestrowanie spółki w KRS, ponieważ jej załączenie jest jednym z wymogów formalnych rejestracji (tym samym spółka nie będzie mogła w ogóle powstać). Ustna umowa spółki jawnej będzie ponadto nieważna na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego w związku z czym nie wywoła żadnych skutków prawnych.

Nic nie stoi natomiast na przeszkodzie, aby zastosować formę pisemną z datą pewną, formę pisemną z urzędowo poświadczonymi podpisami czy wreszcie formę aktu notarialnego. Trzeba zauważyć, że jeżeli do spółki jako wkład wnoszona jest nieruchomość to w tej sytuacji obligatoryjne będzie sporządzenie umowy w formie aktu notarialnego.

Minimalną treść umowy spółki jawnej regulują art. 3 i art. 25 k.s.h. Z art. 3 k.s.h. wynika, że każda umowa spółki (nie tylko jawnej) zawiera zobowiązanie wspólnika do dążenia do osiągnięcia wspólnego celu i zobowiązanie wspólnika do wniesienia wkładu do spółki. Natomiast zgodnie z art. 25 k.s.h. umowa spółki jawnej powinna zawierać: firmę i siedzibę spółki, określenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość, przedmiot działalności spółki oraz czas trwania spółki (jeżeli jest oznaczony).

Firma spółki powinna być określona w szczególny sposób przewidziany dla spółki jawnej. Powinna się zatem składać z nazwisk jednego, kilku lub wszystkich wspólników oraz z oznaczenia „spółka jawna” (dopuszczalny jest skrót sp.j.). Fakultatywnie możliwe jest zastosowanie dodatkowo tzw. określenia fantazyjnego. Firma nie może naruszać zasad prawa firmowego, tzn. w szczególności nie może być myląca i musi dostatecznie odróżniać danego przedsiębiorcę od innych działających na tym samym rynku.

Drugim istotnym elementem umowy spółki jest określenie siedziby spółki. Co do zasady jest to miejscowość, w której są prowadzone sprawy i dokonywane czynności reprezentacji spółki. Będzie to z reguły ta miejscowość, w której mają miejsce zamieszkania wszyscy wspólnicy. Jeżeli nie jest to jedna miejscowość, można wybrać inną np. według miejsca położenia zakładu głównego spółki lub według miejsca zamieszkania większości wspólników. Należy podkreślić, że siedziba spółki jest tylko określeniem miejscowości, a nie konkretnym adresem. Podobnie miejsce zamieszkania wspólnika nie może być utożsamiane z adresem jego zameldowania – zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego jest to miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Wkłady do spółki mogą mieć charakter pieniężny lub niepieniężny (aport, praca, usługi). Konkretne wkłady nie muszą być przypisane do określonych wspólników – w takiej sytuacji domniemuje się, że wkłady każdego wspólnika są równe. Zawsze muszą mieć one jednak wartość określoną albo na podstawie wiedzy wspólników, albo na podstawie wyceny biegłego. Wyceniona musi być także stanowiąca wkład praca lub świadczenie usług. W tym wypadku można na przykład przyjąć wartość jednej godziny pracy i odpowiednio ją pomnożyć. W przypadku, gdy wynikiem pracy lub świadczenia usług ma być określony przedmiot, można uznać jego wartość za wartość wkładu.

Przedmiot działalności spółki powinien pokrywać się z celem spółki i określa się go zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD). Właściwe kody i opisy działalności można znaleźć na stronie GUS (http://www.stat.gov.pl/Klasyfikacje/). Określenie przedmiotu działalności w umowie spółki jawnej nie musi dosłownie pokrywać się z opisem z PKD. Nie można jednak określić przedmiotu działalności w sposób zbyt ogólny, jak np. przez sformułowanie „każda prawem dozwolona działalność”.

Z umowy powinno wreszcie wynikać, czy spółka jest zawarta na czas oznaczony czy na czas nieoznaczony. Oznaczenie czasu trwania spółki może nastąpić zarówno przez określenie konkretnej daty (np. 1 stycznia 2015 roku) jak przez wskazanie okresu czasu (np. 2 lata). Szczególną spółką zawartą na czas oznaczony jest tzw. spółka celowa, która kończy swój byt z chwilą osiągnięcia celu dla którego została zawiązana. Nadejście określonego w umowie terminu jest podstawą rozwiązania spółki. Nie ma natomiast potrzeby zaznaczania w umowie, że spółka zawarta jest na czas nieoznaczony.

Powyższe elementy muszą znaleźć się w każdej umowie spółki jawnej, jednak dobrze sporządzona umowa powinna zawierać więcej fakultatywnych postanowień precyzujących ustrój i zasady działania konkretnej spółki. Pozwoli to uniknąć w przyszłości wielu nieporozumień. Do najważniejszych fakultatywnych regulacji należą: zasady reprezentacji spółki i prowadzenia jej spraw, określenie udziałów w zyskach i stratach, procedura zmiany umowy spółki i zasady zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika (o ile wspólnicy przewidują w ogóle taką możliwość).