Umowa spedycji

Wielu przedsiębiorców zajmujących się świadczeniem usług transportowych zajmuje się nie tylko przewozem, ale również spedycją, czyli usługami związanymi z przewozem przesyłek, takimi jak wysyłka przesyłki, jej odbiór, zawieranie umów przewozu, czuwanie nad przebiegiem przewozu czy przygotowywanie dokumentów przewozowych. Usługi spedycyjne, jakkolwiek spełniają pomocniczą funkcję wobec przewozu przesyłek, są uregulowane odrębnie. Znajomość tych przepisów może być cenna nie tylko dla spedytorów, ale dla wszystkich podmiotów korzystających z ich usług.

Definicja i charakter prawny umowy spedycji

Ustawodawca zdefiniował umowę spedycji w art. 794 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tą definicją, przez umowę spedycji spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z jej przewozem. Spedytor świadcząc usługi spedycyjne może występować w imieniu własnym lub dającego zlecenie. W pierwszym przypadku działa zatem jako zastępca pośredni, w drugim jako zastępca bezpośredni. Ponieważ umowa spedycji uregulowana jest w ustawie-jest umową nazwaną; ponadto wzajemną, odpłatną (dający zlecenie zobowiązany jest do zapłaty spedytorowi umówionego wynagrodzenia), konsensualną (dochodzi ona do skutku solo consensu, czyli przez złożenie zgodnych oświadczeń woli stron, nie wymaga się do jej skuteczności przekazania przesyłki), a także co najmniej jednostronnie handlową – spedytor musi być przedsiębiorcą. Natomiast dającym zlecenie może każdy podmiot prawa cywilnego, nie tylko więc przedsiębiorca, ale każda osoba fizyczna, prawna czy też jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, ale mająca zdolność prawną. Umowa spedycji nie musi być zawarta w żadnej formie szczególnej, może być ona dowolna. W zakresie nieuregulowanym w Tytule XXVI KC stosuje się do niej odpowiednio przepisy o zleceniu.

Prawa i obowiązki stron

Prawom dającego zlecenie odpowiadają obowiązki spedytora, prawom spedytora obowiązki dającego zlecenie. Do podstawowych obowiązków spedytora zaliczyć trzeba:

1) wykonanie zlecenia,

2) podejmowanie wszelkich czynności potrzebnych do uzyskania zwrotu nienależnie pobranych sum z tytułu przewoźnego, cła i innych należności związanych z przewozem przesyłki,

3) podejmowanie czynności potrzebnych do zabezpieczenia praw dającego zlecenie lub osoby przez niego wskazanej względem przewoźnika albo innego spedytora,

4) stosowanie się do wskazówek i informacji udzielanych przez dającego zlecenie dotyczących wykonania zlecenia,

5) udzielanie informacji o przebiegu wykonywania usług spedycyjnych,

6) złożenie sprawozdania po wykonaniu zlecenia bądź po wcześniejszym rozwiązaniu umowy.

Najważniejszym prawem spedytora jest natomiast prawo do wynagrodzenia. Do innych jego praw zalicza się zwrot przez dającego zlecenie wydatków wraz z ustawowymi odsetkami, poniesionych w celu należytego wykonania zlecenia. Dający zlecenie powinien również zwolnić przyjmującego zlecenie od zobowiązań, które ten w powyższym celu zaciągnął w imieniu własnym. Spedytor może również sam dokonać przewozu. Może także posłużyć się dalszymi spedytorami, odpowiada przy tym za winę w wyborze. Ważnym uprawnieniem spedytora jest ustawowe prawo zastawu na przesyłce. Zgodnie bowiem z art. 802 KC dla zabezpieczenia roszczeń o przewoźne oraz roszczeń o prowizję, o zwrot wydatków i innych należności wynikłych ze zleceń spedycyjnych, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim spedytorom i przewoźnikom, przysługuje spedytorowi ustawowe prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby, która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów.

Spedytor za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki odpowiada do zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub jego rażącego niedbalstwa. Nie odpowiada on za ubytki w przesyłce do granic określonych we właściwych przepisach albo zwyczajowo przyjętych. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów wartościowych albo rzeczy szczególnie cennych przedsiębiorca świadczący usługi spedycyjne ponosi odpowiedzialność tylko wówczas, gdy właściwości przesyłki były podane mu przy zawarciu umowy, o ile szkoda nie wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa spedytora.

Termin przedawnienia roszczeń

Roszczenia, które przysługują spedytorowi przeciwko przewoźnikom i innym spedytorom, którymi posługiwał się przy przewozie przesyłki, przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia, kiedy naprawił szkodę, albo od dnia, kiedy wytoczono przeciwko niemu powództwo.

Dawid Pieczonka

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>