Zobowiązania niezupełne z gier i zakładów

Próżno jest szukać w Kodeksie cywilnym choć w części wyczerpującej regulacji powstania, zmiany i ustania stosunku zobowiązaniowego z gry albo zakładu. Ustawodawca postanowił jedynie uregulować kwestię zaskarżalności tych roszczeń (art. 413 k.c.).

Klasyfikacja zobowiązań z gier i zakładów według art. 413 k.c.

Przyglądając się bliżej regulacji art. 413 można pokusić się (co też doktryna czyni bez większego wahania) o rozróżnienia trzech kategorii gier i zakładów. Za kryterium podziału posłuży, wspomniana już na wstępie, kwestia zaskarżalności roszczeń. Do pierwszej kategorii należy zaliczyć wyróżnione w art. 413 § 2 k.c. gry i zakłady prowadzone na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego. Tego rodzaju gry i zakłady, jak sam przepis stanowi, mogą być prawnie dochodzone. W drugiej kategorii mieszczą się te gry i zakłady, które ustawodawca określa jako zakazane albo nierzetelne. Stanowiący o nich art. 413 § 1 k.c. jedyne co stwierdza explicite, to fakt, iż w przypadku spełnienia świadczenia pochodzącego z takiego zobowiązania, można żądać jego zwrotu. Uprawnienie to, znajduje zaś swoją podstawę w art. 410 § 2 k.c. oraz w tym, iż gry i zakłady zakazane albo nierzetelne nie wywołują między uczestnikami (stronami stosunku prawnego) jakichkolwiek skutków prawnych. Ostatnią, trzecią kategorię, tworzą inne gdy i zakłady, to jest takie, które ani nie są prowadzone na podstawie zezwolenia właściwego organu państwowego ani nie są zakazane albo nierzetelne (a contrario art. 413 § 2 k.c. i a contrario art. 413 § 1 k.c.). Ze względu na swój charakter, w doktrynie są one zaliczane do grupy zobowiązań niezupełnych (naturalnych).

Główne cechy zobowiązań niezupełnych z gier i zakładów

Przymiot niezupełność dotyczący charakteru zobowiązania, związany jest bezpośrednio z dwoma niezwykle istotnymi cechami. Pierwsza z nich przejawia się w tym, iż zobowiązanie niezupełne pozbawione jest możliwości przymusowego jego dochodzenia przez wierzyciela (niezaskarżalność). Druga z kolei wiąże się z przypadkiem, gdy dłużnik spełnił dobrowolnie zobowiązanie niezupełne. W takim przypadku nie jest uprawniony do żądania zwrotu świadczenia (mimo tego, iż praktycznie rzecz ujmując, nie był on zobligowany do jego spełnienia).

Roszczenia przedawnione

Na marginesie należy zauważyć, że do grupy zobowiązań niezupełnych zalicza się także te, które za swój przedmiot mają roszczenia przedawnione. Aby uniknąć powstania tekowej sytuacji należy pamiętać o terminach przedawnienia, mając zawsze na uwadze, iż zgodnie z art. 117 § 1 k.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.

 

Bibliografia:

1. Gniewek E. [red.], Kodeks cywilny. Komentarz., Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011.

2. Radwański Z., Prawo cywilne – część ogólna, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005.

M. R.

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>