W jaki sposób można ukształtować za pomocą umowy małżeńskie stosunki majątkowe?

Rozszerzenie wspólności ustawowej

Małżonkowie, bądź przyszli małżonkowie mogą zawrzeć umowę majątkową, która rozszerzy ustawową wspólność na przedmioty, które należą zgodnie z art. 33 k. r. o. do majątków osobistych każdego z nich, mogą także dzięki takiej umowie włączyć do majątku wspólnego jedynie niektóre rodzaje przedmiotów albo przedmioty oznaczone co do tożsamości. Warto mieć, na uwadze, że swoboda działania małżonków jest ograniczona przede wszystkim uregulowaniami zawartymi w art. 49 k. r. o. Wspólności majątkowej nie mogą bowiem rozszerzyć na przedmioty wymienione w podanym artykule. Jeżeli małżonkowie złamaliby ustanowiony w art. 49 k. r. o. zakaz umowa taka jest nieważna w całości, bądź nieważne są poszczególne jej postanowienia sprzeczne z art. 49 k. r. o. W treści umowy strony mogą ustalić, że rozszerzoną wspólnością mogą być objęte przedmioty należące do ich majątków osobistych przed zawarciem omawianej umowy albo że wspólność obejmie jedynie przedmioty nabyte w trakcie trwania małżeństwa, albo że umowa wywoła oba te skutki.

Ograniczenie wspólności ustawowej

Zawarcie przez małżonków umowy ograniczającej wspólność ustawową polega na wyłączeni z majątku wspólnego niektórych jego składników. Mogą być to przedmioty oznaczone rodzajowo albo co do tożsamości. Ważnym aspektem jest, ze kodeks rodzinny i opiekuńczy nie stawia żadnych granic jeżeli chodzi o ilość wyłączonych z majątku wspólnego przedmiotów. Faktem jest, że jeżeli małżonkowie zdecydują się wyłączyć z majątku wspólnego wszystkie przedmioty do niego ówcześnie należące powstanie rozdzielność majątkowa. W praktyce zdarzają się przypadki, że na skutek ograniczenia wspólności ustawowej do majątku małżonków nie należą żadne przedmioty. Umowa ograniczająca wspólność majątkową może być zawarta ze skutkiem na przyszłość, czyli od momentu jej zawarcia albo nawet późniejszej daty, albo obejmować przedmioty majątkowe wchodzące w skład majątku wspólnego w chwili zawarcia umowy. Małżonkowie mogą dokonać podziału tej części majątku , która została wyłączona wskutek zawarcia umowy. Warto zauważyć, że kwestie ograniczenia wspólności ustawowej reguluje pośrednio również ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze, gdzie w art. 126 ust. 2 wskazane jest, ze w razie ogłoszenia upadłości jednego z małżonków ograniczenie wspólności ustawowej jest skuteczne w stosunku do masy upadłości tylko wtedy gdy umowa została zawarta co najmniej dwa lata przez dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Rozwiązanie to ma na celu ochronę wierzycieli jednego z małżonków.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej

Małżonkowie mogą zdecydować o zawarciu umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową, nawet jeżeli nie istnieją ważne powody ku temu. W sytuacji gdy małżonkowie zawierają umowę przed zawarciem małżeństwa, umowa ta staje się skuteczna z dniem wstąpienia w związek małżeński, wtedy ustawowa wspólność w ogóle nie powstaje. W przypadku gdy małżonkowie zdecydują się zawrzeć umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową w trakcie trwania małżeństwa skutkuje ona z chwilą zawarcia umowy lub z chwilą w niej wskazaną.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków.

Wprowadzenie ustroju majątkowego rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków do kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wzorowane było na ustawodawstwie niemieckim, gdzie ustrój ten ustrojem ustawowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków sprzyja swobodzie w kształtowaniu ustroju majątkowego oraz odpowiada społecznym zmianom, że majątek małżonków służy również celom gospodarczym, produkcyjnym a nie jedynie konsumpcyjnym. W trakcie trwania rozdzielności majątkowej każde z małżonków zarządza swoim majątkiem osobistym, wzrost majątku w czasie obowiązywania umowy stanowi właśnie dorobek małżonka. Po ustaniu rozdzielności następuje wyrównanie dorobków małżonków. Polega to na tym, że małżonek który ma mniejszy dorobek, ma prawo żądać, od małżonka z wyższym dorobkiem wyrównania przez zapłatę określonej sumy pieniężnej bądź przeniesienia na jego rzecz przedmiotów o danej wartości. Zawarta umowa majątkowa ustanawiająca rozdzielność majątkową może ustać w momencie ustania małżeństwa ( w sytuacji rozwodu, śmierci małżonka, unieważnienia małżeństwa), zawarcia umowy majątkowej zmieniającej poprzednią, orzeczenie separacji, ubezwłasnowolnienie bądź orzeczenie upadłości, ustanowienie przymusowej rozdzielności przez sąd.