Zachowek cz. 3 – zagadnienia szczegółowe

Zachowek, jako roszczenie majątkowe, podlega przedawnieniu po upływie określonego w ustawie czasu. Po tym terminie nie wygasa, jednakże nie może być przymusowo dochodzone. Zachowek podlega także dziedziczeniu, jednakże obwarowane jest to specjalnym warunkiem, który musi spełnić spadkobierca osoby uprawnionej do zachowku. Poniżej przedstawiono problematykę powyższych zagadnień.

Przedawnienie roszczenia

Roszczenie o zachowek jest roszczeniem majątkowym, dlatego też podlega przedawnieniu.

Instytucja przedawnienia polega na tym, iż po upływie określonego czasu ten, który był zobowiązany do spełnienia określonego świadczenia może legalnie uchylić się od jego zaspokojenia. Sąd w postępowaniu cywilnym nie uwzględnia zarzutu przedawnienia z urzędu. Zgłoszenie tego zarzutu stanowi uprawnienie zobowiązanego do spełnienia świadczenia i tylko on może go zgłosić. Sąd może jednak nie uwzględnić zarzutu, gdyby byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Natomiast, jeżeli uzna, roszczenie nie wygasa, ale nie może być przymusowo zrealizowane. Wówczas spełnienia świadczenia zależy tylko od dobrej woli zobowiązanego.

Zobowiązany do zapłaty zachowku może również zrzec się korzystania z zarzutu przedawnienia. Oświadczenie to musi dojść w drugiej strony, jest nieodwołalne i może zostać złożone dopiero, gdy termin przedawnienia upłynie.

Termin przedawnienia i jego bieg jest zależny od rodzaju dziedziczenia i przedstawia się w następujący sposób:

1. Przy dziedziczeniu testamentowym

Roszczenie o zachowek jak i roszczenie o zmniejszenie zapisów i poleceń ulega przedawnieniu z upływem 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu – początek biegu okresu przedawnienia to data otwarcia i ogłoszenia testamentu bądź data umieszczona w protokole otwarcia i ogłoszenia testamentu sporządzonym przez notariusza, który dokonuje otwarcia i ogłoszenia. Należy wskazać, że termin ten został wprowadzony ustawą z dnia 18 marca 2011r., która weszła w życie dopiero 23 października 2011r. Do tej pory termin przedawnienia wynosił 3 lata.

2. Przy dziedziczeniu ustawowym

Roszczenie o zachowek ulega przedawnieniu z upływem 5 lat. Co więcej ten sam termin został przewidziany w przypadku przedawnienia roszczenia przeciwko osobie, która jest zobowiązań do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymania od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny. Termin ten biegnie od dnia otwarcia spadku, czyli od chwili śmierci spadkodawcy.

Dziedziczenie roszczenia o zachowek

Roszczenie o zachowek wchodzi w skład spadku osoby uprawnionej do zachowku po określonym spadkodawcy. Jednakże możliwość dziedziczenia tego roszczenia mają tylko tacy spadkobiercy, którzy byliby uprawnieni do tego zachowku po pierwszym spadkodawcy.

Monika Pawlun