Jakie uprawnienia i obowiązki posiada przedsiębiorca w trakcie przeprowadzania kontroli?

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. (t. j. Dz. U. 2010 Nr 173 poz. 1807) o swobodzie działalności gospodarczej (zwana dalej: usdg) w rozdziale V reguluje zagadnienia związane z kontrolą. Obok przepisów regulujących kwestie związane z uprawnieniami i obowiązkami organu kontrolnego znajdują się także uregulowania dotyczące uprawnień i obowiązków przedsiębiorcy w toku dokonywania czynności kontrolnych. Należy podkreślić, iż przepisy ustaw szczegółowych mogą modyfikować uregulowania zawarte w usdg.

Obowiązek prowadzenia książki kontroli1

Przedsiębiorca ma obowiązek prowadzić i przechowywać książki kontroli oraz upoważnienia i protokół kontroli. Książka kontroli może być prowadzona w formie papierowej lub elektronicznej. W praktyce często przyjmuje formę zbioru dokumentów.Przedsiębiorca prowadząc książkę w formie elektronicznej dokonuje wpisów i aktualizacji. Dane zawarte w książce mającej formę elektroniczną muszą znaleźć potwierdzenie w dokumentach przechowywanych przez podmiot gospodarczy.

Wpisów w książce kontroli dokonuje organ kontroli. Powyższy wpis powinien zawierać:

• oznaczenie organu kontroli;

• oznaczenie upoważnienia;

• zakres przedmiotowy przeprowadzonej kontroli;

• daty podjęcia i zakończenia kontroli;

• zalecenia pokontrolne oraz określenie zastosowanych środków pokontrolnych;

• w przypadku jeżeli kontrola odbyła się bez uprzedniego zawiadomienia należy zamieścić wpis uzasadniający to rozwiązanie;

• uzasadnienie wszczęcia kontroli;

• w przypadku przedłużenia czasu trwania kontroli w wpisie należy zamieścić uzasadnienie takiego czynu;

• uzasadnienie wprowadzenia przerwy w trakcie trwania kontroli.

W raz z rozpoczęciem czynności kontrolnych organ kontroli zobowiązany jest niezwłocznie okazać książkę kontroli. W przypadku prowadzenia książki w formie elektronicznej należy przekazać wydruk z systemu z poświadczonym podpisem przedsiębiorcy.

Przedsiębiorca zwolniony jest z obowiązku przekazania kontroli gdy książka kontroli została udostępniona innemu organowi kontroli. W powyższej sytuacji podmiot gospodarczy jest zobowiązany udostępnić książkę w ciągu trzech dni od jej zwrotu przez organ kontroli.

Prawo do wniesienia sprzeciwu2

Przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych. Powyższej czynności może dokonać w przypadku naruszenia przez organ kontroli przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przykładem takiego naruszenia jest:

• niedopełnienie obowiązku dostarczenia przez organ zawiadomienia o wszczęciu czynności kontrolnych;

• brak upoważnienia do dokonania kontroli;

• brak legitymacji służbowej.

Sprzeciw należy wnieść w formie pisemnej do organu kontroli. Należy także pisemnie zawiadomić kontrolującego o dokonaniu powyższej czynności.

Przedsiębiorca nie może wnieść sprzeciwu w dowolnym terminie. Ze swego uprawnienia może skorzystać w ciągu trzech dni od wszczęcia kontroli. Sprzeciw powinien zostać uzasadniony. Pewnym wyjątkiem od powyższej zasady jest naruszenie przez organ kontrolujący maksymalnego czasu kontroli. Jeżeli czas ten zostanie przekroczony w trakcie trwania kontroli wówczas termin 3 dni biegnie od dnia, w którym został przekroczony czas trwania kontroli.

Skutkiem wniesienia sprzeciwu jest wstrzymanie czynności kontrolny w dniu skorzystania z powyższego uprawnienia.

Organ kontroli ma trzy dni robocze od doręczenia sprzeciwu na wydanie postanowienia o:

• odstąpieniu od czynności kontrolnych;

• kontynuowaniu czynności kontrolnych.

Jeżeli organ nie wyda postanowienia w ustawowo określonym terminie należy to interpretować, jako odstąpienie od czynności kontrolnych.

Przedsiębiorca od niekorzystnego rozstrzygnięcia może złożyć zażalenie do organu wyższego stopnia względem organu kontroli. Musi jednak dokonać tej czynności w terminie 3 dni od doręczenia postanowienia. Rozstrzygnięcie zażalenia następuje w formie postanowienia wydawanego w terminie 7 dni.

Nie dotrzymanie powyższego terminu jest równoznaczne z wydaniem pozytywnego dla przedsiębiorcy rozstrzygnięcia.

Jeżeli jednak organ wyda negatywne postanowienie wówczas podmiot kontroli może kontynuować swe czynności od dnia doręczenia jednostronnego aktu.

Jeżeli chodzi o treść przedmiotowego postanowienia to powinno one spełniać wymogi formalne zgodne z Kodeksem Postępowania Administracyjnego. Powyższa zasada wynika z przepisu 84 c ust. 16 usdg, który w zakresie nieuregulowanym w przedmiotowej ustawie odsyła do uregulowań zawartych w ogólnym postanowieniu.

Adrian Głowacki

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>