Odpowiedzialność zawodowa w budownictwie

Odpowiedzialność zawodowa w budownictwie jest rodzajem odpowiedzialności dyscyplinarnej. Ilość przeprowadzanych spraw  przed sądami dyscyplinarnymi wykazuje tendencję wzrostową. W 2003r. przeprowadzono 52 sprawy, zaś w 2008 aż 166.

Odpowiedzialności tej nie należy utożsamiać z odpowiedzialnością karną. Jest to odpowiedzialność niezależna, ograniczona przedmiotowo do określonych przewinień i podmiotowo do wymienionych ustawą kategorii osób.

Odpowiedzialności zawodowej w budownictwie podlegają osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie i posiadające odpowiednie do wykonywanych funkcji uprawnienia budowlane.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy prawo budowlane za samodzielną funkcję techniczną w budownictwie uważana jest  działalność związaną z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych lub samodzielnego rozwiązania zagadnień architektonicznych i technicznych oraz techniczno-organizacyjnych, a w szczególności działalność obejmująca:

1)   projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i sprawowanie nadzoru autorskiego;

2)   kierowanie budową lub innymi robotami budowlanymi;

3)   kierowanie wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz nadzór i kontrolę techniczną wytwarzania tych elementów;

4)   wykonywanie nadzoru inwestorskiego;

5)   sprawowanie kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych;

6)   rzeczoznawstwo budowlane.

Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, określone w ust. 1 pkt 1-5, mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją, stwierdzone decyzją  (uprawnieniami budowlanymi) wydaną przez organ samorządu zawodowego. Warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych jest zdanie egzaminu ze znajomości procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej.

Zakres odpowiedzialności za wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie został określony w art. 12 ust 6 ustawy. Osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie są odpowiedzialne za wykonywanie tych funkcji zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz za należytą staranność w wykonywaniu pracy, jej właściwą organizację, bezpieczeństwo i jakość.

Odpowiedzialności tej podlegają osoby w sytuacjach:

–  dopuszczenia się przestępstw i wykroczeń określonych przez ustawę (przewidzianych w  art. 92-93), m.in. samowoli budowlanej, niedopełniania obowiązków w razie katastrofy budowlanej czy zagrożenia budowlanego;

–  ukarania za każdy czyn w związku z wykonywaniem samodzielnej funkcji,

–  spowodowania zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska bądź znacznych szkód materialnych wskutek rażących błędów lub zaniedbań,

–  nie spełniania lub niedbałego spełniania obowiązków;

–  uchylania się projektantów od obowiązku nadzoru autorskiego lub nienależytego wykonywania takiego nadzoru.

Kary jakie mogą zostać wymierzone to
- upomnienie zwykłe;

- upomnienie kwalifikowane, któremu towarzyszy obowiązek złożenia w wyznaczonym terminie, egzaminu przewidzianego przepisami w celu uzyskania uprawnień budowlanych, a więc egzaminu, którego zdanie było warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych;

- zakaz wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie, na okres od roku do 5 lat, połączony z obowiązkiem złożenia, w wyznaczonym terminie wyżej opisanego egzaminu.

Ważnym podkreślenia jest fakt, że przy nakładaniu kary należy uwzględnić dotychczasową karalność z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie.

Najsurowsza z kar – zakaz wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie – orzekana jest  w przypadku znacznego społecznego niebezpieczeństwa czynu.

Taki zakaz  może być również orzeczony w stosunku do osoby, która pomimo dwukrotnego upomnienia ponownie dopuściła się czynu, powodującego odpowiedzialność zawodową bądź uchyla się od złożenia nakazanego egzaminu.

Zakaz wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie określa się w latach i miesiącach. Kara biegnie od dnia, w którym decyzja o ukaraniu stała się ostateczna.

Postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wszczyna się na wniosek organu nadzoru budowlanego albo organu samorządu zawodowego. Wniosek ten jest składany po przeprowadzeniu przez organ postępowania wyjaśniającego.Powinien on zawierać określenie zarzucanego czynu, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz wskazanie dowodów.

Organem orzekającym w sprawach odpowiedzialności zawodowej jest organ samorządu zawodowego. Ich właściwość jest określona odrębnymi przepisami.

Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów w art.8 wymienia sprawowane funkcje, do których należy prowadzenie postępowań w zakresie odpowiedzialności zawodowej i dyscyplinarnej członków samorządów zawodowych.

Organami samorządu właściwymi do orzekania w sprawach odpowiedzialności zawodowej w budownictwie są okręgowa rada izby i okręgowy sąd dyscyplinarny oraz rzecznik odpowiedzialności zawodowej.

Okręgowa rada izby wykonuje zadania samorządu zawodowego na obszarze działania izby, do których należy m.in. występowanie  do okręgowego sądu dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego oraz prowadzenie spraw z zakresu odpowiedzialności zawodowej, a także prowadzenie rejestru ukaranych z tytułu odpowiedzialności dyscyplinarnej członków okręgowej izby.

Okręgowy sąd dyscyplinarny rozpatruje sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej określonej w prawie budowlanym oraz sprawy dyscyplinarne członków okręgowej izby wniesione przez okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej lub okręgową radę izby. Orzeka on w składzie trzyosobowym.

Natomiast okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej prowadzi postępowania wyjaśniające oraz sprawuje funkcje oskarżyciela w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej członków izb architektów oraz inżynierów budownictwa i dyscyplinarnej członków okręgowej izby.

Ostateczna decyzja o ukaraniu, w trybie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, przesyłana jest do jednostki organizacyjnej zatrudniającej osobę ukaraną, właściwego stowarzyszenia, do organu, który wydał ukaranemu uprawnienia do pełnienia samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie oraz do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Informacja o karze z tytułu odpowiedzialności zawodowej podlega wpisowi do centralnego rejestru ukaranych.

Dominika Miśkiewicz

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>