Wypowiedzenie umowy zlecenia.

Art. 746 kodeksu cywilnego przewiduje szczególny tryb przedwczesnego zakończenia umowy zlecenia. Biorąc pod uwagę, iż zlecenie stanowi stosunek oparty na wzajemnym zaufaniu, każdej ze stron przyznano uprawnienie do wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym.

Forma wypowiedzenia umowy:

W świetle art. 746 kc. w związku z art. 61 kc. wypowiedzenie umowy zlecenia może nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia woli drugiej stronie. Dla skuteczności złożonego oświadczenia woli nie jest wymagane zachowanie formy szczególnej.

Skutki wypowiedzenia umowy:

W kontekście art. 746 kc. warto przede wszystkim zwrócić uwagę na skutki wypowiedzenia umowy zlecenia.

W przypadku, gdy umowę wypowiedział dający zlecenie:

1. Jest on zobowiązany zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia.

2. W przypadku zlecenia odpłatnego - zobligowany jest dodatkowo do uiszczenia przyjmującemu zlecenie takiej części wynagrodzenia, jaka odpowiada wykonanej przez przyjmującego zlecenie części działań.

3. W sytuacji wypowiedzenia umowy zlecenia bez ważnego powodu – zobowiązany jest do naprawienia powstałej szkody.

W sytuacji, gdy umowę wypowiedział przyjmujący zlecenie:

1. Powinien rozliczyć się z otrzymanych zaliczek.

2. W przypadku wypowiedzenia umowy zlecenia bez ważnego powodu - jest on odpowiedzialny za ewentualną szkodę powstałą z tego tytułu.

Ważne powody:

Nawiązując do powyższego warto zauważyć, iż użyte w art. 746 kc. pojęcie ważnych powodów jest niezwykle obszerne. W piśmiennictwie dosyć powszechnie wskazuje się, iż za ważne powody można uznać czynniki o charakterze zewnętrznym, powszechnym, obiektywnym (np. zmiana stosunków gospodarczych).

W doktrynie prezentowane jest także podejście zgodnie, z którym ważnymi powodami są okoliczności dotyczące wyłącznie stron konkretnej umowy zlecenia. W związku z powyższym dający zlecenie (opierając się na ważnych powodach) jest uprawniony do wypowiedzenia umowy, gdy przyjmujący zlecenie nie udziela mu informacji o przebiegu sprawy, lub w przypadku utraty zaufania w jego uczciwość, staranność, kwalifikacje, umiejętności. Ważnym powodem dla przyjmującego zlecenia może być natomiast nieudzielenie niezbędnej zaliczki przez dającego zlecenie.

Zrzeczenie się uprawnienia do wypowiedzenia umowy:

Zgodnie z art. 746§3 kc. strona umowy nie można zrzec się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów. Nawiązując do powyższego należy zwrócić uwagę, iż art. 746§3 kc. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że jego zastosowania strony umowy zlecenia nie mogą wyłączyć ani w umowie, ani w późniejszej czynności prawnej, dokonywanej przed zaistnieniem przyczyny. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z 16 lutego 2001 r. (sygn. IV CKN 244/00) w którym wskazano, że zasada wynikająca art. 746§3 (pomimo zasady swobody umów) nie może być wolą stron wyłączona a nawet ograniczona.  

Biorąc pod uwagę treść art. 746§3 kc. należy dojść do wniosku, iż w ramach swobody umów, strony umowy zlecenia mogą jednak wyłączyć uprawnienie do wypowiedzenia umowy z innych powodów niż ważne. W doktrynie prawa cywilnego wskazuje się bowiem, iż strony umowy zlecenia mogą nadać jej charakter większej trwałości, w szczególności w sytuacji, w której treścią umowy ma być odpłatne wykonywanie czynności w sposób ciągły.

Grzegorz Czaja

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>