Jakie środki prawne może zastosować zobowiązany na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 t. (t. j. Dz. U. z 2005 Nr 229 poz. 1954 ze zm.) (zwany dalej: upea) postępowanie egzekucyjne w administracji zawiera nie tylko zasady, jakimi powinny kierować się strony oraz inni uczestnicy w trakcie postępowania egzekucyjnego. Powyższa ustawa zawiera także szereg środków prawnych, jakie może zastosować zarówno zobowiązany jaki i wierzyciel w celu dochodzenia swoich roszczeń.

Katalog środków prawnych1

Ustawa postępowanie egzekucyjne w administracji przewiduje szereg środków prawnych przysługujących zobowiązanemu, wierzycielowi orazosobom trzecim. Ze względu na zakres tematyczny niniejszego artykułu przedstawione zostaną tylko środki prawne, które może wykorzystać zobowiązany. Art. 17  upea stanowi, iż zobowiązanemu na postanowienie organu przysługuje zażalenie, jeżeli przepisy uprawniają do jego zastosowania. Art. 33 upea, natomiast przewiduje możliwość zgłoszenia zarzutów. Kolejnym środkiem prawnym z jakiego może skorzystać zobowiązany jest skarga na czynności egzekucyjne oraz przewlekłość postępowania.

Zażalenie2

Prawie wszystkie rozstrzygnięcia podejmowane przez organ egzekucyjny mają charakter postanowienia. Zobowiązanemu na postanowienie organu służy zażalenie jeśli przepisy prawa przewidują taką możliwość. Strona postępowania kieruje zażalenie do organu wyższego stopnia względem organu egzekucyjnego ale za pośrednictwem tego ostatniego. Posługując się przykładem: jeśli organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego to na jego postanowienia zobowiązany może składać zażalenia ( jeśli przepisy prawne to przewidują) do Dyrektora Izby Skarbowej właściwej dla tego Naczelnika.

Termin na złożenie zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia bądź ogłoszenia postanowienia.

Zażalenie nie ma charakteru suspensywnego. Oznacza to że zastosowanie tego środka prawnego nie powoduje wstrzymania wykonania postanowienia. Organ egzekucyjny lub odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać wykonanie decyzji, jeżeli przepisy prawa to przewidują.

Przykładami rozstrzygnięć na które służy zażalenie są: postanowienie o nałożeniu grzywny, postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego odebrania rzeczy, postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Zarzut3

Zobowiązany może zgłosić zarzut pod warunkiem wystąpienia jednej z okoliczności wskazanych w ustawie. Tak więc podstawą zarzutu zgodnie z art. 33 upea mogą być:

  1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
  2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
  3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia;
  4. błąd co do osoby zobowiązanego;
  5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
  6. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia;
  7. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
  8. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
  9. niespełnienie wymogów przewidzianych przez ustawę dla tytułu wykonawczego.

 Zarzuty organ egzekucyjny rozpatruje po otrzymaniu stanowiska wierzyciela w tej sprawie. Stanowisko wierzyciela jest dla organu wiążące w przypadku pkt. 1-5.

Jeśli wierzyciel nie ustosunkuje się do przedstawionych zarzutów w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny wówczas ten ostatni ma obowiązek zawiesić postępowanie administracyjne.

Na postanowienie wierzyciela w sprawie stanowiska co do zarzutów przysługuje zobowiązanemu zażalenie. Podobnie zażalenie przysługuje zobowiązanemu a także wierzycielowi nie będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym na postanowienie wydane przez organ egzekucyjny.

Jeżeli organ uzna zgłoszone zarzuty za uzasadnione wówczas w zależności rodzaju argumentów będących podstawą zarzutu powinien wydać postanowienie o umorzeniu postępowania albo zastosować mniej dolegliwy środek egzekucyjny.

Skarga na czynności egzekucyjne oraz na przewlekłość postępowania4

Zgodnie z art. 54 upea zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne. Należy podkreślić, zasadniczą różnice występującą między zażaleniem a skargą na czynności egzekucyjne. Zażalenie przysługuje na postanowienia czyli działania wywołujące skutek prawny, natomiast skarga jest środkiem prawnym stosownym w związku z czynnościami faktycznymi dokonywanymi przez organ egzekucyjny.

Skarga na przewlekłości postępowania przysługuje zarówno zobowiązanemu jak i wierzycielowi.

Adrian Głowacki

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>