Obowiązek zachowania tajemnicy przez pracownika

Osoba pozostająca w stosunku pracy ma szereg obowiązków o różnorodnym charakterze. Obowiązki kształtują treść stosunku pracy i dotyczą zarówno pracodawcy, jak i pracownika. Do jednych z nich po stronie pracowniczej należy obowiązek zachowania tajemnicy. Na czym dokładnie polega ten obowiązek i jakich informacji nie może ujawniać pracownik?

Obowiązek zachowania tajemnicy jako jeden z obowiązków pracownika
Obowiązki pracownika są w literaturze szeregowane są na różne sposoby. Za profesorami: Kuczyńskim i Szurgaczem, można je sklasyfikować w następujące grupy:
1. Obowiązki dotyczące jakości wykonywania pracy.
2. Obowiązki związane z przestrzeganiem porządku i czasu pracy.
3. Obowięzki określające stosunek pracownika do zakładu pracy.
4. Obowiązkek przestrzegania zasad współżycia społecznego.
Obowiązek zachowania tajemnicy przez pracownika mieści się w trzeciej grupie. Poza tą powinnością, w grupie tej znajdują się: ogólny obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy (który podlega konkretyzacji) oraz zakaz konkurencji. Niektórzy autorzy obowiązek zachowania tajemnicy przez pracownika rozumieją jako formę obowiązku dbałości o dobro zakładu pracy.
Treść obowiązku
Treść tego obowiązku została wyrażona w art. 100 Kodeksu pracy. Dyspozycja tego przepisu wskazuje na konieczność zachowania dwóch rodzajów tajemnicy. Pierwsza z nich dotyczy tych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Drugi rodzaj tajemnicy, którą musi zachować pracownik określona ma być w odrębnych przepisach.
Obowiązek zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę
Ustawodawca nie określa dokładnie rodzaju informacji, których ujawnienie mogłoby szkodzić pracodawcy. Jest to kategoria o szerokim zasięgu przedmiotowym. O tym, jakie informacje będą tu wchodzić w grę decyduje więc kryterium możliwości narażenia pracodawcy na szkodę. Najczęściej decydować tu będzie sam pracodawca. On sam posiada najlepszą wiedzę o tym, jakie informacje nie mogą zostać ujawnione. Przykładem mogą być, np. procesy technologiczne. Może też chodzić o informacje z gatunku tych o charakterze prywatnym, które np. dotyczą stosunków panujących w pracy. Decydującym będzie zawsze możliwość narażenia na szkodę.
Obowiązek zachowania tajemnicy określonej w odrębnych przepisach
Przepisy prawne przewidują różne rodzaje tajemnic, które podlegają ochronie.
Na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 22 stycznia 1999r. wyróżniano tajemnicę państwową i służbową. Obecnie materia ta regulowana jest ustawą z dnia 5 stycznia 2010r. o ochronie informacji niejawnych. Informacją niejawną podlegającą ochronie jest taka, której nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne. Informacjom takim nadaje się określone klauzule: „ściśle tajne”, „tajne”, „poufne” i „zastrzeżone” Na gruncie nowej ustawy nie funkcjonuje już także pojęcie tajemnicy służbowej. Terminologię ujednolicono m.in. ze względu na fakt, że taka funkcjonuje w ramach Unii Europejskiej.
Chroniona prawnie jest także tajemnica zawodowa. Jest ona związana z wykonywaniem konkretnych zawodów cechujących się swoistą specyfiką. Do profesji takich należą zawody: lekarza, adwokata, radcy prawnego, dziennikarza, maklera, itp. Podlegają one ochronie na podstawie ustaw szczególnych. Takim aktem prawnym jest, np. ustawa – Prawo o adwokaturze.
Ochronie wedle postanowień przepisów prawnych podlega także tajemnica przedsiębiorstwa. Podstawą prawną takiej ochrony jest ustawa z dnia 16 kwietnie 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Czynem nieuczciwej konkurencji jest przekazanie, ujawnienie lub wykorzystanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa. Tajemnicą przedsiębiorstwa są nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Czynem takim jest również nabycie informacji od osoby nieuprawnionej, jeżeli zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy. Obowiązek ten obejmuje pracowników, ale także byłych pracowników przez okres 3 lat od ustania stosunku pracy, chyba że umowa stanowi inaczej (lub ustał stan tajemnicy).
Oczywiście nie wszyscy pracownicy mają dostęp do informacji chronionych prawnie.

Marta Nowocień

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>