Skutki przelewu wierzytelności

Cesja wierzytelności jest umową zawieraną przez dotychczasowego wierzyciela- cedenta z osobą trzecią na mocy której osoba trzecia- cesjonariusz nabywa wierzytelność wynikającą ze stosunku zobowiązaniowego pomiędzy cedentem a dłużnikiem. Jest to czynność prawna rozporządzająca gdyż przenosi prawo – wierzytelność z jednego podmiotu na drugi. Cesji wierzytelności można dokonać poprzez zawarcie umowy o podwójnym skutku, czyli zobowiązująco- rozporządzającym albo poprzez zawarcie umowy jedynie rozporządzającej. W sytuacji, w której strony zdecydują zastosować pierwsze rozwiązanie przelew polega na zawarciu umowie zobowiązującej, w wykonaniu której następuje przeniesienie wierzytelności. Skutek ten nawet nie musi być wprost w umowie wyrażony, gdyż jest on zagwarantowany regulacjami zawartymi w art. 510 § 1 k.c. który stanowi że „umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelności na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły”. Konstrukcja cesji wierzytelności jest nieskomplikowana i oczywista, jednak wywołuje wiele doniosłych skutki prawnych zarówno dla cesjonariusza jak i dla dłużnika.

Skutki prawne wobec cesjonariusza

W wyniku cesji cesjonariusz uzyskuje wierzytelność w takim samym kształcie prawnym w jakim istniała przed dokonaniem przelewu. W związku z powyższym odnosi się to również do sposobu i miejsca spełnienia świadczenia przez dłużnika. Jeżeli np. strony stosunku zobowiązaniowego z którego wynika wierzytelność ustaliły, że miejscem spełnienia świadczenia jest określone miejsce dłużnik zobowiązany jest świadczyć właśnie w tym miejscu, czyli cesja w tym wypadku w żaden sposób nie wpływa na miejsce wykonania zobowiązania. Jeżeli jednak miejscem spełnienia świadczenia miało być miejsce zamieszkania lub siedziba wierzyciela, to w momencie przelewu zmienia się wierzyciel i dłużnik zobowiązany jest do spełnienia świadczenia pieniężnego w miejscu zamieszkania lub siedzibie „nowego” wierzyciela (art. 454 § 1 zd. 2 k. c.). Niekiedy postawi to dłużnika w mało komfortowym położeniu, gdyż zmuszony będzie dołożyć większych nakładów finansowych lub też czasu by dotrzeć do miejsca zamieszkania cesjonariusza. Wobec tego prawo chroni również jego interesy gwarantując możliwość domagania, się od cesjonariusza, zgodnie z art. 453 § 1 zd. 2 k.c., pokrycia nadwyżki kosztów wynikłej ze zmiany miejsca zamieszkania lub siedziby po powstaniu zobowiązania. Ponadto zgodnie z art. 509 § 2 k.c. wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa w szczególności roszczenie o zaległe odsetki, oprócz roszczenia o zaległe odsetki cesjonariuszowi przysługuje również roszczenie o przyszłe odsetki a także roszczenie o odszkodowania za nienależyte wykonanie zobowiązania, roszczenie o zapłatę kary umownej a także roszczenie o uzyskanie surogatów przedmiotów świadczenia. Zgodnie z art. 356 k. c. wierzycielowi, tu cesjonariuszowi przysługuje również prawo do wyboru świadczenia w zobowiązaniu przemiennym. Na podstawie art. 455 k.c. przysługuje mu również prawo do wezwania dłużnika do wykonania zobowiązania. Zgodnie z ugruntowanym w doktrynie poglądem, na mocy art. 509 § 2 k.c. przechodzą na cesjonariusza również zastaw, poręczenie i hipoteka. Należy jednak pochylić się nad kwestią czy przejście tych praw akcesoryjnych wymaga zachowania jakiejś szczególnej formy. Jeżeli chodzi o poręczenie lub zastaw, wobec braku szczególnej regulacji dotyczącej przeniesienia tych praw, przechodziłyby one na cesjonariusza na podstawie umowy przelewu. Jednak jeżeli chodzi o hipotekę lub zastaw rejestrowy, w stosunku do których istnieją szczególne przepisy dotyczące ich przeniesienia, przejście tych praw na cesjonariusza byłoby skuteczne gdyby strony zawarły umowę obejmującą przeniesienie wierzytelności i hipoteki lub zastawu rejestrowego oraz dokonałyby odpowiedniego wpisu do ksiąg wieczystych lub rejestru zastawów.

Skutki prawne wobec dłużnika

Sytuacja prawna dłużnika w przypadku cesji nie ulega zmianie, nadal jest on zobowiązany do świadczenia. Jednak nie ma on obowiązku śledzić całej sytuacji i powziąć informacji natychmiast po zawarciu umowy cesji. Ustawodawca chroni interesy dłużnika w ten sposób, że dopóki cedent nie poinformuje go o zawarciu rzeczonej umowy dopóty ten ma prawo świadczyć również jemu i świadczenie takie zostanie uznane za spełnione względem cesjonariusza. W sytuacji gdy umowa przelewu była nieważna, zaś dłużnik otrzymał od cedenta informację na piśmie o dokonaniu cesji i świadczył do rąk cesjonariusza może tym bronić się przed roszczeniem cedenta, chyba że wiedział ,ze przelew jest nieważny. Ustawodawca chroni dłużnika jeszcze w jeden sposób, na skutek przelewu sytuacja prawna dłużnika nie ulega zmianie, a więc przysługują mu wobec cesjonariusza wszystkie zarzuty jakie przysługiwały mu wobec cedenta. Można wskazać w szczególności na zarzut potrącenia, jaki przysługiwał dłużnikowi wobec cedenta.

Natalia Słomowska

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>