Koszty postępowania administracyjnego obciążające stronę

Każde postępowanie toczące się w oparciu o przepisy prawne, w celu rozstrzygnięcia danej sprawy indywidualnej, związane jest z powstaniem mniejszych lub większych kosztów. Taki stan rzecz ma rzecz jasna także miejsce w przypadku postępowania administracyjnego. Warto jest jednak zwrócić uwagę na fakt, iż ze względu na specyfikę procedury administracyjnej, w dosyć szczególny sposób została uregulowana kwestia ponoszenia przedmiotowych kosztów przez podmioty postępowania.

Rozdział kosztów postępowania administracyjnego

Biorąc pod uwagę regulację prawną zawartą w Dziale IX. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) w dużym uproszczeniu można stwierdzić,  iż polski ustawodawca za regułę przyjął obciążanie organu administracji publicznej kosztami powstałymi w toku procedowania. Tym samym strona postępowania winna jest ponosić jedynie te koszty, które spoczywają na niej na mocy przepisu szczególnego. Warto jest w tym miejscu zauważyć, że przedmiotowy wyjątek winien być określony w sposób jasny i jednoznaczny, gdyż obowiązków strony w tym zakresie nie można domniemywać (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt: I OSK 434/11). Jednym z przepisów określających to, jakie koszty postępowania obciążają stronę (inne wyjątki w tym zakresie znajdować się mogą w ustawach szczególnych), jest art. 262 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem koszami takimi są te, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

Koszty powstałe z winy strony

W doktrynie dosyć często wskazuje się na to, że wina strony, w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. może przybrać formę zarówno umyślności, jak i lekkomyślności i niedbalstwa. Wydaje się, że recypowanie z nauki prawa karnego na grunt prawa administracyjnego powyższej nomenklatury nie znajduje żadnego uzasadnienia. Abstrahując od faktu, iż terminologia ta nie jest już nawet aktualną w granicach swojej macierzystej gałęzi prawa, to wprowadza pewne zamieszanie do procedury administracyjnej. O wiele prościej jest bowiem zdefiniować koszty powstałe z winy strony w sposób negatywny, to jest stwierdzając, iż są nimi wszystkie te, które nie powstałyby, gdyby strona działała w sposób staranny. Użycie kwalifikatora staranności w powyższej tezie pozwala dodatkowo wyróżnić sytuację, w której wina strony jest usprawiedliwiana przez brak informacji ze strony organu administracji publicznej (art. 9 k.p.a.). W takim przypadku nie można mówić o braku staranności w działaniach strony.

Koszty niewynikające z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie, a powstałe w interesie lub na żądanie strony

Za koszty niewynikające z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie uważa się te, które powstały w związku z dokonaniem czynności, których pominięcie nie mogłoby być przyczyną zarzucenia organowi administracji publicznej wadliwości w jego postępowaniu. Nie mniej strona zostanie nimi obciążona jedynie wtedy, gdy powstały one w jej interesie lub na jej żądanie. Tym samym koszty przeprowadzenia przez organ prowadzący postępowanie zbędnego dowodu z oględzin, nie będą mogły obciążać strony, jeżeli ta o to nie wnosiła. Podobnie zastosowania nie będzie miał wyjątek z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w przypadku, gdy ze względu na brzmienie art. 7 in media i art. 77 § 1 k.p.a., na organie administracji spoczywał obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt: II SA/Wr 464/08).

M. R.

Pytania i odpowiedzi zobacz więcej >>