Koncesja a zezwolenie 

Koncesja a zezwolenie 

Cechą szczególną dla koncesji jest jej uznaniowość, co pozwala ją odróżnić np. od zezwolenia (uznaniowość stanowi najważniejsze wyróżnienie koncesji w porównaniu z innymi formami reglamentacji administracyjnej np. zezwolenia).

Stosunek koncesyjny stanowi szczególną postać stosunku administracyjno-gospodarczego, ponieważ posiada dodatkowe elementy.

– nadal zachowana jest nie równorzędność podmiotów, jednakże ze względu na potrzebę zaspokojenia zbiorowych na dane dobra lub usługi organ koncesyjny musi wybrać koncesjonariusza. Podstawowym celem jest bowiem zaspokajanie zbiorowych potrzeb.

Uznaniowość organu koncesyjnego jest jednak ograniczona, nie jest bowiem równoważna z uznaniem administracyjnym. Uznaniowość można zauważyć w upoważnieniu organu koncesyjnego do określenia szczególnych warunków wykonania działalności gospodarczej objętej koncesją. Luz organu związany jest ze zmieniającymi się warunkami społecznymi i gospodarczymi.

Kolejną cechą jest nieobowiązkowość zastania stroną stosunku koncesyjnego. Wyjątkiem od tej zasady jest koncesja przymusowa, właściwa w prawie energetycznym.

Długość stosunku koncesyjnego, maksymalnie 50 lat czynie z niego stosunek względnie trwały, mogący jednak ulegać pewnym modyfikacjom. Natomiast istnieje teza o względnej trwałości stosunku koncesyjnego, która aktualizuje się w przypadku cofnięcia przez państwo obowiązku koncesyjnego, gdy wcześniej koncesje zostały już przydzielone.

Koncesjonowaniu podlega jedynie działalność gospodarcza, ponieważ koncesja stanowi instrument prawny mający w sposób indywidualny i elastyczny regulować działalność danego przedsiębiorstwa. Koncesja stanowi akt publiczno prawny, jednocześnie mogący być przyporządkowany do zasobów niematerialnych przedsiębiorstwa, ściśle z danym podmiotem związany.

Koncesję postrzega się też jako uznaniową decyzję administracyjną będącą instrumentem nadzoru nad danym rodzajem działalności gospodarczej, które ze względu na zagrożenie interesu publicznego nie mogą być wykonywane w sposób wolny.

Zgodnie z USDG uzyskania  koncesji wymagają następujące działalności gosp.:

 1)   poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, wydobywania kopalin ze złóż, bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych;

  2)   wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym;

  3)   wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji i obrotu paliwami i energią;

  4)   ochrony osób i mienia;

  5)   rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych;

  6)   przewozów lotniczych;

W przypadku koncesji przewidziano instytucję promesy koncesji, która stanowi rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, a zatem w istocie stanowi decyzję w rozumieniu kpa.

– do wydania promesy organ powinien posiadać kompetencję promesyją.

– organ nie ma możliwości odmiennego rozstrzygnięcia w sprawie decyzji o przyznaniu koncesji.

Wg NSA – promesa koncesji jest decyzją zobowiązującą organ administracyjny do wydania na żądanie wnioskodawcy ostatecznego pozwolenia na podjęcie określonej działalności. Tym samym, promesa stanowi dla organu stan prawnego związania, gdzie organ nie ocenia już wniosku o koncesję , lecz bada jedynie aktualność stanu faktycznego oraz stanu prawnego podanego we wniosku o promesę. Niemniej jednak promesą związany jest jedynie organ, a nie wnioskodawca. Natomiast czym innym jest przymus koncesyjny istniejący np. w przypadku prawa energetycznego.

Celem promesy jest przygotowanie się wnioskodawcy do podjęcia określonej działalności gospodarczej. Udzielenie koncesji zamyka jedynie procedurę adm. jej przydzielenia. Nadal jednak trwa stosunek koncesyjny. Okres procesyjny służy na przygotowanie się stronie do przyszłego stosunku koncesyjnego.

Rozróżniamy promesy :

– promesa zwykła – przedsiębiorca spełnia wszelkie warunki do udzielania koncesji, jednak mimo to składa wniosek o promesę, aby uzyskać gwarancję formalną udzielenia mu koncesji.

– promesa warunkowa – w sytuacji gdy w czasie udzielania promesy, przedsiębiorca nie spełnia jeszcze wszystkich warunków uzyskania koncesji.

Natomiast USDG nie wprowadza takiego rozróżnienia, nakazując jednakże spełnienie wszystkich warunków do udzielenia koncesji po czasie promesyjnym. Niemniej jednak USDG przewiduje także sytuację odmówienia koncesji, pomimo posiadania promesy.  Ponadto USDG wprowadza mechanizm pobierania opłaty skarbowej za udzieloną koncesję. Danina publiczna jest ustalana w czasie przetargu, a nie przez władzę publiczną.

Zezwolenie – dopuszczenie konkretnego przedsiębiorcy do podjęcia i wykonywania określonej w przepisach prawa działalności gospodarczej po uprzednim stwierdzeniu, że spełnia on wszelkie warunki wykonywania tej działalności. Zezwolenie konkretyzuje, a nie kreuje praw po stronie przedsiębiorcy. Stanowi ono stwierdzenie kompetentnego organu o braku istnienia przeszkód.

Uzyskanie zezwolenia jest poprzedzone koniecznością spełnienia warunków przewidzianych prawem, w szczególności umiejscowionych w prawie materialnym. Konkretny przedsiębiorca może zatem podjąć określoną w nim działalność gospodarczą w sposób legalny.

Zezwolenie jest zatem aktem woli właściwego organu administracji publicznej, z którego wynika dopuszczalność podjęcia przez zainteresowanego przedsiębiorcę działalności gospodarczej w określonym przedmiotowo zakresie, co stanowi konsekwencję stwierdzenia spełnienia przez przedsiębiorcę warunków przewidzianych przez prawo materialne. Z prawnego punktu widzenia zezwolenie jest aktem administracyjnym gospodarczym związanym. Tym samym w przepisach prawa materialnego dotyczących zezwolenia nie powinien być przewidziany luz decyzyjny w postaci klauzul niedozwolonych, czy też zwrotów niedookreślonych. Niemniej jednak w ustawach znajdują się przypadki nadania organowi takiego luzu decyzyjnego. – przykładem jest art. 16 ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, gdzie zezwolenie na podjęcie działalności w strefie związane jest z uzasadnionym stopniem przyczyniania się zamierzonej działalności do osiągnięcia celów określonych w planie rozwoju strefy.

 Zezwolenie wskazuje następujące swoiste cechy:

1. zezwolenie nie dotyczy dziedzin działalności gospodarczej objętej koncesjami

2. zezwolenie jest wydawane po sprawdzeniu, że przedsiębiorca może spełniać warunki w nim przewidziane

3. wymóg uzyskania zezwolenia jest wtedy gdy:

– prowadzenie takiego rodzaju działalności nie jest wolne

– wymaga stwierdzenia spełnienia przez przedsiębiorcę określonych warunków.

4. warunki te odnoszą się do m. in.

– ochrony życia i zdrowia ludzkiego

– bezpieczeństwa i porządku publicznego

– tajemnicy państwowej

– zobowiązań międzynarodowych

5. obowiązek uzyskania zezwolenia regulują osobne ustawy, zgodnie ze specyfiką działalności której dotyczą.

6. udzielenie zezwoleń następuje wg. kpa , z modyfikacjami przepisów szczególnych

7. zezwolenia są decyzjami adm. podlegającymi ochronie oraz wzruszeniu wg zasad kpa

8. zezwolenia mają charakter decyzji związanej.

9. wydanie zezwolenia na podjęcie określonej działalności gospodarczej związane jest z koniecznością utworzenia danej organizacji , za pomocą której ma być prowadzona działalność objęta zezwoleniem – bank , zakład ubezpieczeń.

Istnieje także inna koncepcja wskazująca na odrębność cechę zezwolenia od koncesji:

1. zezwolenia nie dotyczą działalności objętej monopolem państwa

2. ustanowione są ze względu na

– ochrony życia i zdrowia ludzkiego

– bezpieczeństwa i porządku publicznego

– tajemnicy państwowej

– zobowiązań międzynarodowych

a wydawane po sprawdzeniu, że wydanie nie zagrozi ich naruszeniu

3. o zezwolenie mogą ubiegać się nie tylko podmioty niepaństwowe

4. warunki do zezwolenia określają odrębne ustawy, ze zróżnicowaną właściwością organów.

5. udzielenie zezwoleń wg. kpa

6. są decyzjami adm. i podlegają ochronie i wzruszeniu wg kpa

7. wydanie zezwolenia, związane jest z utworzeniem pewnej organizacji – banki, zakłady ubezpieczeń

Niemniej jednak powyższe teoretyczne rozróżnienie koncesji oraz zezwoleń nie przekłada się na podobne rozróżnienie na podstawie konkretnych rozwiązań ustawowych. Wymóg otrzymania zezwolenia nie może zostać wprowadzony w sposób dorozumiały, lecz musi znajdować swoje wyraźne usytuowanie w ustawie. Jednocześnie wymóg otrzymania zezwolenia został wprowadzony ze względu na kryterium przedmiotowe, a nie podmiotowe, zatem każdy może się o zezwolenie ubiegać. 

Polecane

Najnowsze